Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Kto przechodzi przez gotycki most na Wyspę Piasek, ma przed sobą dwie wieże z cebulastymi hełmami. To kościół Matki Bożej Różańcowej , dawniej kościół klasztorny franciszkanów. Od południa przylega do niego klasztor . Oba stoją na wyspie od XIII wieku, ale obecne budynki to kolejne z wielu, które tu stawiano.
Klasztor burzony i odbudowywany
Franciszkanie przybyli do Kłodzka około 1248 roku i nie zostali dobrze przyjęci. Joannici, którzy mieli w mieście kościół parafialny i szkołę, widzieli w nich konkurencję, a mieszczanie stanęli po stronie joannitów. Przez około sto lat klasztor utrzymywał się głównie z odpustów, na które pozwalali biskupi. W 1257 roku istniała już franciszkańska kaplica. W latach 70. XIII wieku zakonnicy zbudowali na Wyspie Piasek, poza murami miasta, kościół i klasztor, a w 1390 roku go rozbudowali.
W 1428 roku, w czasie wojen husyckich, miasto szykowało się do obrony i klasztor zburzono ze względu na jego położenie przed murami. Franciszkanów przeniesiono do miasta, w obręb murów, a w 1432 roku zbudowano im przy ulicy Ząbkowickiej klasztor z kościołem św. Anny. W 1463 roku spłonął. Przed 1475 rokiem zakonnicy wrócili na wyspę i odbudowali kościół i klasztor.
Przetrwali do reformacji. W 1546 roku klasztor rozwiązano i rozebrano, a na jego miejscu założono cmentarz. Z kościoła zostało tylko prezbiterium jako kaplica cmentarna. Franciszkanie wrócili w 1605 roku i do 1612 roku dobudowali krótką nawę, wieżę i mały klasztor. W 1619 roku znów ich usunięto, a klasztor oddano ewangelikom. Po zdobyciu Kłodzka przez wojska cesarskie w 1622 roku klasztor zwrócono zakonowi, choć sami zakonnicy pojawili się w mieście dopiero w 1643 roku.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKłodzko: twierdza nad miastem i gotycki most na Młynówce
Barokowy zespół
Kolejne, prowizoryczne budynki zapewne całe rozebrano. Na ich miejscu pod kierunkiem Marianusa von Frankenberga zbudowano obecny zespół: najpierw, od 1678 roku, klasztor, a w latach 1699–1711 kościół. Klasztor budowano do 1732 roku.
Kościół jest murowany, otynkowany, z dwiema wieżami od zachodu. Ma jedną szeroką nawę, a po obu stronach rzędy kaplic połączonych przejściami. Prezbiterium jest tylko nieco węższe od nawy i nakryte wspólnym z nią dachem. Fasadę wieńczy szczyt z wolutami, czyli ozdobnymi zwojami. W niszach stoją figury z około 1700 roku: Niepokalanie Poczętej Maryi, św. Antoniego i św. Franciszka z Asyżu. Wieże nakrywają spłaszczone cebulaste hełmy z latarniami. W narożniku przy prezbiterium stoi figura św. Krzysztofa wyrzeźbiona w 1930 roku przez Franza Wagnera.
Wnętrze z lat 80. XIX wieku
W 1783 roku po powodzi klasztor i kościół przeszły poważny remont, który trwał do 1800 roku. W 1810 roku klasztor zsekularyzowano, czyli odebrano zakonowi. Przejęło go wojsko, które urządziło w nim szpital wojskowy, a kościół został katolickim kościołem garnizonu. Zespół pozostawał pod zarządem państwa, a na co dzień zarządzało nim dowództwo garnizonu.
W latach około 1880–1890 kościół odnowiono. Wtedy powstały portal w fasadzie, witraże, ołtarze, ambona i malowidła, które dziś widać w środku. Plafony, czyli obrazy w malowanych ramach na ścianach i sklepieniu, wzorowano na baroku z połowy XVIII wieku, ale ornamenty wokół nich są typowe dla końca XIX wieku. W prezbiterium plafony pokazują Chrystusa nauczającego w świątyni i Ukrzyżowanie. W nawie są tajemnice różańca: nad arkadami radosne i bolesne, od Zwiastowania po Niesienie Krzyża, a na sklepieniu chwalebne, od Zmartwychwstania po Wniebowzięcie. Na łukach sklepienia namalowano szarymi tonami apostołów, a w małych polach nad oknami symbole maryjne.
W ołtarzu głównym jest obraz Koronacji Maryi. W kaplicach bocznych stoi osiem ołtarzy. Najstarsza część wyposażenia to obudowa organów z lat 1745–1750.
Refektarz Schefflera
Klasztor zbudowano na planie litery H wokół niewielkiego wirydarza, czyli wewnętrznego ogrodu. Od strony miasta zwraca się wąską fasadą zachodniego skrzydła ze szczytem z wolutami. Nad portalem jest płaskorzeźba z końca XVII wieku: św. Franciszek otrzymuje stygmaty. Szczyt wieńczą trzy figury: Maryja, św. Józef i św. Joachim. Data 1732 w szczycie oznacza ukończenie elewacji. Południowe skrzydło od strony ogrodu flankują dwie okrągłe, czterokondygnacyjne wieżyczki.
Wnętrza zachowały wystrój tylko w refektarzu, ukończonym w 1744 roku. Dolną część sklepienia i nisze okienne pokrywa sztukateria: liście akantu, wazony, motywy roślinne i aniołki z przedmiotami związanymi z jedzeniem. Na środku sklepienia malowidła namalował Felix Anton Scheffler. Ten urodzony w Monachium malarz, uczeń Cosmasa Damiana Asama, pracował głównie na Dolnym Śląsku. Jego obrazy są też w kościele Łaski w Jeleniej Górze.
Kłodzkie freski sławią trzy zakony franciszkańskie. Na największym obrazie Trójcę Świętą adorują Maryja, św. Franciszek i najsłynniejsi franciszkanie: zakonnicy, męczennicy, uczeni, biskupi i papieże. Na mniejszych św. Klara z siostrami adoruje Eucharystię, a świeccy członkowie zakonu adorują Krzyż. Między nimi szarymi tonami namalowano cnoty zakonne. W latach 70. XIX wieku freski przemalował malarz Weltzel. W latach 1920–1932 refektarz okresowo służył jako muzeum regionalne.
Franciszkanie wracają
Przed 1927 rokiem klasztor odkupili franciszkanie z Wrocławia, ze śląskiej prowincji św. Jadwigi, i przed 1933 rokiem przejęli go. Wyremontowali dach, elewacje, a w latach 1933–1937 malarz Johann Drobeck odnowił freski w refektarzu. Klasztor i kościół remontowano też w latach 1974–1975, 1993 i 2014–2016.
