Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Na północno-wschodnim skraju Starego Wielisławia, wsi włączonej dziś w granice Kłodzka, tuż przy linii kolejowej do Kudowy, stoi niewielka kaplica z kamienia . Upamiętnia księcia, który zginął w tym miejscu w bitwie z husytami 27 grudnia 1428 roku.
Bitwa pod Starym Wielisławiem
W latach 1419–1436 w Czechach trwały wojny między cesarzem Zygmuntem Luksemburskim a husytami. Objęły też ziemię kłodzką, której miasta i rycerstwo stanęły po stronie cesarza. Walki toczyły się tu od 1425 roku, a najcięższe przyszły w 1428 roku.
Pod koniec grudnia husyci pod wodzą Jana Královca rozbili obóz między Starym Wielisławiem a Szalejowem Dolnym. Naprzeciw nich stanęło rycerstwo starosty kłodzkiego i rycerstwo śląskie pod wodzą Jana, księcia ziębickiego. Jan rządził księstwem od 1410 roku, do 1420 roku razem z bratem Henrykiem. Wcześniej zawarł z husytami przymierze, ale je zerwał i wkroczył na ziemię kłodzką.
27 grudnia, późnym popołudniem, Jan zaatakował od czoła husycki szyk z wozów taborowych. Atak ciężkiej jazdy rycerskiej się załamał. Książę poległ, a razem z nim około 700 Ślązaków. Jan nie miał dzieci, więc z jego śmiercią wygasła linia Piastów ziębickich, a księstwo wcielono do Korony Czeskiej. Ciało księcia pochowano w Kłodzku.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKłodzko: twierdza nad miastem i gotycki most na Młynówce
Kaplica młynarzy
W nieznanym czasie w miejscu, gdzie miał zginąć książę, postawiono drewnianą kaplicę. W 1800 roku młynarz Lachnit ufundował na jej miejscu kaplicę murowaną. W 1883 roku odnowił ją kolejny młynarz, Schindler.
Kiedy przez Stary Wielisław prowadzono linię kolejową z Kłodzka do Kudowy, kaplicę rozebrano. W latach 1904–1905 zbudowano nową, kilkanaście metrów dalej, obok torowiska. Zaprojektował ją Ludwig Schneider (1855–1943), śląski architekt, autor wielu kościołów i kaplic na Śląsku.
Jak wygląda
Kaplica stoi na planie kwadratu o wklęsłych narożach i jest obłożona płytami kamiennymi. Nakrywa ją łamany dach. Wejście ma łuk o falistej linii, z ozdobnym obramieniem z liśćmi akantu. Zamyka je krata w stylu neobaroku. Nad wejściem jest uskrzydlona główka aniołka wśród zwojów, liści i róż, a wyżej falisty daszek.
Fasadę wieńczy pięcioboczny szczyt, którego kształt powtarza zarys wejścia. Na nim, w girlandzie z liści laurowych, śląski orzeł w cesarskiej koronie trzyma w szponach dwie tarcze: z herbem ziemi kłodzkiej i z herbem Kłodzka. Pod nimi wyryto łaciński napis o księciu Janie Ziębickim, który poległ, dzielnie walcząc za ojczyznę przeciw husytom. Napis jest chronostychem: wyróżnione w nim litery, odczytane jako cyfry rzymskie, składają się w rok bitwy, 1428.
Okna mają witraże i ozdobne kraty. W środku ściany dzielą przyścienne filary, a łuki nad nimi zdobi sztukateria w kształcie przewiązanej girlandy laurowej. Kaplicę nakrywa kopuła z okrągłym freskiem, który przedstawia śmierć księcia. Namalował go malarz Woerndle z Kłodzka. Ołtarz tworzy witraż z Ukrzyżowaniem, obramiony kaflami z roślinami, kwiatami i aniołami, dzieło malarza Lerscha z Düsseldorfu. Przed witrażem stoi na stole ołtarzowym para kolumn z falistym zwieńczeniem.
Kaplica dziś
W 1960 roku kaplicę wpisano do rejestru zabytków, a w 1973 roku odnowiono. Opiekuje się nią parafia św. Katarzyny w Starym Wielisławiu i odprawia się w niej msze. Wnętrze można obejrzeć po uzgodnieniu z przewodnikiem.
