Podziemna Trasa Turystyczna w Kłodzku: labirynt pod starówką

Na początku lat 50. XX wieku ściany kamienic na starym mieście w Kłodzku zaczęły pękać i osiadać. Mieszkańcy wyprowadzali się z domów grożących zawaleniem, a część budynków trzeba było rozebrać. Brak remontów tłumaczył tylko część szkód. Pod kamienicami ciągnął się labirynt dawnych piwnic, o którym nikt w mieście nie pamiętał. Dziś jego fragment to Podziemna Trasa Turystyczna .

Piwnice kupców

Średniowieczne Kłodzko rosło u stóp grodu na Górze Fortecznej, na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Kupcy i rzemieślnicy budowali wąskie kamienice w mieście ściśniętym między murami a korytem Nysy Kłodzkiej. W jednym domu mieszkały i pracowały całe rodziny razem ze służbą, czeladnikami i uczniami. Miejsca brakowało, a pożary potrafiły strawić cały dobytek. Mieszkańcy zaczęli więc kopać w dół. Pomagało im miękkie podłoże z osadów pozostawionych przez lodowiec.

Od XIII do XVII wieku pod domami powstawały coraz głębsze piwnice, często dwu-, a bywało, że trzykondygnacyjne. Najgłębsze komory sięgały 30 metrów. Panowała w nich niska, ale przez cały rok dodatnia temperatura, więc dobrze przechowywały żywność i towary. W chłodnych piwnicach leżakowało kłodzkie piwo, a jego ceniony smak przypisywano właśnie temu długiemu leżakowaniu. Pod ziemię przenoszono też niektóre warsztaty, na przykład piekarnie, bo tam łatwiej było upilnować ogień. Korytarzami dostarczano towary prosto do straganów wokół ratusza.

W czasie wojen, które wiele razy przetaczały się przez ziemię kłodzką, piwnice służyły za schrony. Mieszkańcy chowali w nich siebie i najcenniejszy dobytek. Uboższym bywały też mieszkaniem.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKłodzko: twierdza nad miastem i gotycki most na Młynówce

Zapomniany labirynt

Z czasem podziemne magazyny traciły znaczenie. Miasto rosło, nowoczesne domy ich nie potrzebowały. Po 1945 roku Kłodzko znalazło się w granicach Polski. Polscy osadnicy nie wiedzieli o piwnicach pod starym miastem, a wyjeżdżający Niemcy o nich nie pamiętali.

Przypomniały o nich pękające ściany. Fundamenty kamienic podmywała deszczówka spływająca z twierdzy. Grunt był niestabilny, a dodatkowo osłabiały go puste komory pod spodem. Ucierpiało wtedy około 200 budynków.

W 1958 roku na ratunek przyjechali specjaliści z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Podziemia najpierw zbadali grotołazi i płetwonurkowie. Ustalili przebieg korytarzy i narysowali ich dokładne plany, a na tej podstawie inżynierowie opracowali sposób zabezpieczenia. W kwietniu 1962 roku zaczęły się prace. Korytarze i komory stopniowo osuszano i wypełniano. Plany specjalistów z AGH realizowali górnicy z wałbrzyskiego Przedsiębiorstwa Robót Górniczych. Dzięki temu nie trzeba było rozbierać wielu kamienic.

Trasa Tysiąclecia

W trakcie prac pojawił się pomysł, żeby część piwnic zostawić pustych i pokazać je zwiedzającym. W 1966 roku, w tysięczną rocznicę chrztu Polski, wytyczono przebieg trasy. Nadano jej imię Tysiąclecia Państwa Polskiego. Dla turystów otwarto ją 4 grudnia 1976 roku, a 3 stycznia 1977 roku konserwator zabytków wpisał podziemia do rejestru.

Przebiegu trasy nie zaplanowano z góry. Wyznaczono ją tam, gdzie po pracach zabezpieczających piwnice były w najlepszym stanie. Prowadzi pod ulicami Tumską, Kościelną, Spadzistą i pod placem Kościelnym. Na trasę włączono na przykład dolne kondygnacje piwnic kamienicy przy placu Kościelnym 3 , odcięte od reszty domu.

Co jest pod ziemią

Trasa ma około 600 metrów i biegnie na kilku poziomach. Pawilon wejściowy stoi przy ulicy Czeskiej, u stóp twierdzy, a wędrówka kończy się w okolicy ulicy Zawiszy Czarnego. Korytarze są w całości oświetlone, w półmroku.

W odnogach urządzono sceny z życia dawnego miasta. Są kantor kupiecki, karczma, piekarnia, pralnia, więzienie, skład amunicji i katownia z narzędziami tortur. Stoją w nich manekiny w strojach z epoki: piekarz, praczka, kat. W jednej z komnat pokazano repliki broni i amunicji. Z głośników słychać muzykę mieszczan, biesiadników w karczmie, gwar jarmarku i odgłosy bitwy. Na ścianach wyświetlają się animacje szczurów, które reagują na ruch zwiedzających.

W jednym z pomieszczeń jest studnia wykuta w litej skale, głęboka na ponad 60 metrów.