Kościół św. Jerzego i Wojciecha i klasztor bernardynów w Kłodzku

Kościół św. Jerzego i Wojciecha w Kłodzku ufundował w 1478 roku syn króla Jerzego z Podiebradów. Był magazynem siana i kościołem garnizonu, dziś służy klaryskom.

Jasny kościół z wieżyczką na dachu wśród drzew i ogrodu klasztornego, na zboczu pod twierdzą.
Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Przy ulicy Łukasińskiego, pod wschodnim stokiem twierdzy, stoi niewielki kościół bez wysokiej wieży , z małą murowaną wieżyczką na dachu. Obok, otoczony murem z ogrodem, przylega klasztor . Ulica to dawne Przedmieście Ząbkowickie, najstarsze przedmieście Kłodzka. Zespół widać dobrze z doliny Nysy Kłodzkiej.

Kaplica joannitów

Początki tego miejsca sięgają lat 80. XII wieku, kiedy do Kłodzka sprowadzono joannitów. Osiedli na północny wschód od grodu, na terenie jeszcze niezamieszkanym. Założyli tu swoją siedzibę i szpital z kaplicą, wzmiankowaną w 1275 roku. Przed 1319 rokiem joannici przenieśli się w nowe miejsce, przy dzisiejszym kościele Wniebowzięcia NMP, ale kaplica została. Na przełomie XIV i XV wieku ją wymurowano. Obok działał nadal szpital Ducha Świętego.

Fundacja Podiebradowicza

W 1475 roku hrabia kłodzki Henryk I Starszy z Podiebradów podarował kaplicę św. Jerzego bernardynom. Henryk był synem Jerzego z Podiebradów, husyckiego króla Czech, a od 1465 roku księciem ziębickim i hrabią kłodzkim. Zmarł w Kłodzku w 1498 roku. W latach 1478–1479 ufundował dla bernardynów kościół, poświęcony także św. Wojciechowi, i klasztor.

Po 1517 roku kościół i klasztor odbudowywano po pożarze. Kościół miał wtedy jedną nawę, osobne prezbiterium i kaplicę z boku. Prezbiterium dostało sklepienie łączące późny gotyk z wczesnym renesansem.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKłodzko: twierdza nad miastem i gotycki most na Młynówce

Szpital, oblężenie, powrót zakonników

W czasie reformacji, w 1546 roku, konwent rozwiązano i zakonnicy opuścili Kłodzko. Rada miejska urządziła w klasztorze szpital, a kościół stał się kaplicą szpitalną. W 1622 roku, w czasie oblężenia miasta w wojnie trzydziestoletniej, kościół i klasztor uszkodził pożar.

Po zdobyciu Kłodzka przez wojska cesarskie zaczęła się kontrreformacja i w 1643 roku bernardyni wrócili. Klasztor odbudowali w 1644 roku, a w latach 1664–1665 nadali mu obecną, skromną formę. Kościół odbudowano do 1665 roku. Zostawiono gotyckie prezbiterium, boczną kaplicę, nawę i jej fasadę z przyporami i trójkątnym szczytem. Wnętrze nawy przerobiono w stylu wczesnego baroku. Od północy dobudowano rząd kaplic, do którego włączono gotycką kaplicę. Każda ma osobny dach, a od środka cały rząd przypomina nawę boczną. Kaplice urządzano po kolei: św. Antoniego w 1662 roku, Najświętszej Maryi Panny w 1667 roku, św. Józefa i Barbary w 1700 roku, a kaplicę Loretańską w nieznanym czasie. W latach około 1697–1701 całe wnętrze pokryto malowidłami, między innymi scenami z życia św. Antoniego i Świętą Rodziną otoczoną symbolami.

Drugi pożar

W 1760 roku, w czasie trzeciej wojny śląskiej i oblężenia Kłodzka, kościół znów spłonął. Około 1765 roku odbudowano go w stylu późnego baroku. Nad prezbiterium odtworzono wieżyczkę, a na dachu nawy postawiono nową, większą. Kościół dostał nową fasadę ze szczytem z wolutami, czyli ozdobnymi zwojami. Kaplice zaokrąglono od środka i przebito w nich nowe okna, a dwie nakryto kopułami. Kaplicę św. Antoniego pomalowano od nowa, już z elementami rokoka. Nad arkadą do dawnej gotyckiej kaplicy umieszczono dwie tarcze herbowe trzymane przez aniołki. W południowej dobudówce nawy jest kamienny portal z półkolistym łukiem, ujęty pasami ciętego w bloki kamienia, które dźwigają trójkątny daszek.

Kamienny portal o półkolistym łuku z trójkątnym daszkiem na boniowanych lizenach, w jasnej ścianie kościoła.
Kamienny portal o półkolistym łuku z trójkątnym daszkiem na boniowanych lizenach, w jasnej ścianie kościoła. Fot. Halicki, CC BY-SA 3.0 PL

Magazyn siana i kościół garnizonu

W 1810 roku zakon skasowano. Kościół zamieniono na magazyn słomy i siana dla pruskiego garnizonu, a klasztor oddano wojsku na biura dla oficerów, mieszkania dla żołnierzy z rodzinami i szpital. Przy przebudowie dla wojska zdjęto wieżyczkę z dachu klasztoru.

Od 1834 do 1945 roku kościół służył ewangelikom z garnizonu. Przedtem go wyremontowano. Około połowy XIX wieku w kaplicach postawiono galerie, przebudowano chór dla muzyków i dodano kamienny portal w fasadzie. Z tego czasu pochodzą ambona i obudowa organów z kościoła ewangelickiego. W latach 1908–1909 wnętrze pomalowano we wzory przypominające dywany, a w latach 1930–1931 jeszcze raz, w jasnych barwach nawiązujących do późnego baroku.

Mur wokół klasztoru i ogrodu przebudowano w XIX wieku i włączono w umocnienia twierdzy. Od wschodu i północy ma wąskie otwory strzelnicze. W zachodnią część muru wbudowano barokową kapliczkę z początku XVIII wieku.

Klaryski

26 maja 1946 roku do Kłodzka przybyły siostry franciszkanki od Najświętszego Sakramentu. Od tego dnia trwa tu nieprzerwana adoracja. Dziś to klaryski od wieczystej adoracji, które żyją w klauzurze, czyli w odcięciu od świata. Klasztor ogląda się tylko z zewnątrz.

W latach 1975 i 1977–1978 kościół remontowano. Namalowano nowe malowidła na sklepieniach, rozebrano galerie w kaplicach, a dach pokryto miedzią. W 2015 roku w dwóch kaplicach i w nawie odkryto barokowe freski z lat 1697–1701 i malowidła z 1765 roku.

Udostępnij Facebook
Źródła

Źródła internetowe

Kłodzko: inne miejsca

Cały przewodnik po Kłodzku

Kłodzko · 2 listopada 2026

Andreas Ernst, architekt Kłodzka: domy, wille i mauzoleum

Andreas Ernst zbudował w Kłodzku i Polanicy około 90 budynków. Dom towarowy na rynku, kamienice przy placu Jagiełły, jego willa przy Grunwaldzkiej i rodzinne mauzoleum.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Browary w Kłodzku: parowy browar przy Czeskiej i Kreuz nad Młynówką

Browary w Kłodzku: browar parowy z 1870 roku przy ulicy Czeskiej z piwnicami na dwóch poziomach i studnią oraz browar Kreuz nad Młynówką z domem przy Matejki 11.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Fort Owcza Góra w Kłodzku: pruska gwiazda nad Nysą

Fort Owcza Góra w Kłodzku zaprojektowano w 1743 roku jako drugą połowę pruskiej twierdzy. Sześcioramienna gwiazda, chodniki pod ziemią i trzy oblężenia.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Kamienica Götzenów w Kłodzku: miejski pałac starosty przy rynku

Kamienica przy placu Bolesława Chrobrego 11 w Kłodzku była miejskim pałacem hrabiów von Götzen. Gotyckie piwnice, barokowa oficyna nad Młynówką i ślady sztukaterii.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Kamienice na rynku w Kłodzku: jeleń, lwy i dom towarowy

Kamienice na rynku w Kłodzku: apteka z jeleniem, dom z głowami lwów, w którym mieszkała trucicielka, i secesyjny dom towarowy Glücksmanna projektu Andreasa Ernsta.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Kościół i klasztor franciszkanów w Kłodzku na Wyspie Piasek

Franciszkanie w Kłodzku wiele razy tracili i odbudowywali klasztor na Wyspie Piasek. Barokowy kościół z 1711 roku i refektarz z freskami Schefflera.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Kolegium i konwikt jezuitów w Kłodzku: szkoła i muzeum

Kolegium i konwikt jezuitów w Kłodzku zbudowali w XVII wieku włoscy budowniczowie Carla Luragi. Dziś w kolegium jest liceum, a w konwikcie Muzeum Ziemi Kłodzkiej.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Kościół Wniebowzięcia NMP w Kłodzku: gotyk joannitów i barok jezuitów

Kościół Wniebowzięcia NMP w Kłodzku budowali joannici z fundacji arcybiskupa Arnošta z Pardubic. Jezuici dodali barokowe wnętrze z amboną Michaela Klahra.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Łaźnia miejska Mariannenbad w Kłodzku przy promenadzie

Dawna łaźnia miejska Mariannenbad w Kłodzku z 1906 roku stoi przy promenadzie na miejscu dawnych umocnień. Kolumnada na wykuszu, witraż z łabędziem i secesyjne schody.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Mauzoleum księcia Jana Ziębickiego w Kłodzku-Starym Wielisławiu

Mauzoleum księcia Jana Ziębickiego stoi tam, gdzie w 1428 roku poległ w bitwie z husytami ostatni Piast ziębicki. Neobarokowa kaplica z 1905 roku przy torach.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Gotycki most w Kłodzku: kamienne łuki i barokowe figury

Gotycki most na Młynówce w Kłodzku łączy stare miasto z Wyspą Piasek od XIV wieku. Cztery łuki, sześć barokowych figur i resztki murów miejskich po obu stronach.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Podziemna Trasa Turystyczna w Kłodzku: labirynt pod starówką

Podziemna Trasa Turystyczna w Kłodzku prowadzi przez średniowieczne piwnice kupców. Odkryto je, gdy w latach 50. kamienice na starówce zaczęły pękać.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Twierdza Kłodzko: od grodu z X wieku do pruskiego Donjonu

Twierdza Kłodzko stoi tam, gdzie w X wieku był gród. Zamek, barokowe bastiony, pruski Donjon z wieżą, więzienie i chodniki pod ziemią, które dziś się zwiedza.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Ratusz w Kłodzku i kolumna maryjna na rynku

Ratusz w Kłodzku spłonął w 1886 roku i odrodził się jako neorenesansowy gmach z wieżą z galerią. Obok stoi kolumna maryjna, wotum po zarazie z 1680 roku.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Ulica Czeska w Kłodzku i uliczki pod twierdzą

Ulica Czeska w Kłodzku była osią osady targowej pod grodem. Pałac Wallisów z portalem i balkonem, barokowe kamienice przy Armii Krajowej i domy z piwnicami pod ziemią.

Kłodzko · 2 listopada 2026

Wyspa Piasek w Kłodzku: zajazdy, garbarze i młyn nad Młynówką

Wyspa Piasek w Kłodzku to dawne przedmieście między Nysą a Młynówką. Zajazd Pod Wilkiem, Dom pod Rakiem, gospoda Pod Złotym Lwem i Górny Młyn.