Na początku lat 50. XX wieku ściany kamienic na starym mieście w Kłodzku zaczęły pękać. Domy osiadały, ludzie wyprowadzali się z mieszkań, część budynków rozebrano. Specjaliści z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, którzy przyjechali ratować starówkę, znaleźli pod nią labirynt piwnic, korytarzy i komór kopanych przez mieszczan od XIII do XVII wieku. Nikt w powojennym mieście o nich nie wiedział.
Miasto rosło ciasno, na stoku pod wzgórzem, na którym od X wieku pilnowano drogi ze Śląska do Czech. Gród, potem zamek, a w końcu pruska twierdza ściągały na nie kolejne wojny: husyckie, trzydziestoletnią, śląskie, napoleońskie. Mieszczanie chowali się przed nimi pod ziemią, a po każdej odbudowywali kościoły i domy. Dopiero kiedy w 1877 roku cesarz Wilhelm I zgodził się na likwidację umocnień, Kłodzko wyszło poza mury.
Twierdza Kłodzko
Pierwsza wzmianka o grodzie na Górze Fortecznej odnosi się do roku 981. W XIII i XIV wieku stanął tu zamek, który w XVII wieku zaczęto przerabiać na twierdzę. Po 1742 roku, kiedy Kłodzko przeszło pod władzę Prus, inżynier Gerhard Cornelius von Walrave przebudował ją od podstaw, a w latach 1770–1774 na miejscu zamku stanął Donjon, najwyżej położona warownia w środku twierdzy, z okrągłą wieżą. Twierdzę wiele razy oblegano, służyła też jako więzienie, a w czasie II wojny światowej była filią niemieckiego obozu Groß-Rosen. Dziś zwiedza się jej mury i 1,2 kilometra podziemnych chodników.
Ulica Czeska
Już na początku XII wieku u stóp grodu istniała osada z targiem, rzemieślnikami i kupcami. Jej osią była dzisiejsza ulica Czeska. Kiedy przed 1250 rokiem lokowano miasto na prawie niemieckim, osadę włączono w jego plan, a obok wytyczono rynek. Przy Czeskiej i sąsiednich uliczkach stoją barokowe kamienice na średniowiecznych piwnicach, między innymi pałac baronów Wallisów, w którym w XVIII wieku urzędowało starostwo.
Kościół Wniebowzięcia NMP
W latach 80. XII wieku do Kłodzka przybyli joannici. W ich szkole uczył się Arnošt z Pardubic, późniejszy pierwszy arcybiskup Pragi. To on ufundował murowany kościół Wniebowzięcia NMP, budowany przez całe XV stulecie, i jest w nim pochowany. W 1623 roku kościół przejęli jezuici i urządzili barokowe wnętrze z amboną i organami Michaela Klahra starszego. Gotycki obraz Madonny Kłodzkiej, zamówiony przez Arnošta, wisiał w kościele od XVII wieku, aż w 1902 roku kupiło go muzeum w Berlinie.
Gotycki most na Młynówce
Miasto i przedmieście na wyspie łączy kamienny most, ukończony według większości historyków około 1390 roku. Napis na moście mówi o roku 1281, a XVII-wieczny kronikarz opisał, jak do zaprawy zbierano białka jaj od wszystkich wsi kłodzkich. W XVII i XVIII wieku katolicka szlachta hrabstwa ustawiła na moście sześć figur świętych. Pierwszą, Pietę, ufundował w 1655 roku hrabia Johann Georg von Götzen. Po obu stronach mostu stoją resztki murów miejskich.
Wyspa Piasek
Za mostem, między Nysą a Młynówką, leży Wyspa Piasek, dawne przedmieście garbarzy, rzeźników i gospód. Centrum był Koński Targ, a ulica Braci Gierymskich nazywała się po niemiecku Garbarską. Przy ulicy Grottgera stoi zajazd z podwójnym szczytem, z około 1600 roku, z plakietą z wilkiem nad portalem. Przy Matejki dom z godłem raka, przy Daszyńskiego Górny Młyn. Wyspa leży na terenie zalewowym i powódź w lipcu 1997 roku uszkodziła większość jej domów.
Kościół i klasztor franciszkanów
Franciszkanie osiedli na wyspie około 1248 roku. Ich klasztor przed murami burzono i odbudowywano: w 1428 roku, kiedy miasto szykowało się do obrony przed husytami, w 1546 roku w czasie reformacji i w 1619 roku. Obecny barokowy zespół zbudowano w latach 1678–1732. Refektarz, czyli jadalnię zakonników, w 1744 roku pomalował śląski malarz Felix Anton Scheffler.
Mauzoleum księcia Jana Ziębickiego
W tym samym 1428 roku, 27 grudnia, pod Starym Wielisławiem husyci rozbili rycerstwo kłodzkie i śląskie. Poległ książę Jan ziębicki, ostatni z Piastów ziębickich. W miejscu jego śmierci, dziś w granicach Kłodzka, stoi przy torach kolejowych neobarokowa kaplica-mauzoleum z 1905 roku, z freskiem przedstawiającym śmierć księcia.
Kościół św. Jerzego i Wojciecha
W 1459 roku Jerzy z Podiebradów, późniejszy król Czech, podniósł swoje kłodzkie dobra do rangi hrabstwa. Jego syn, hrabia Henryk Starszy, ufundował w 1478 roku na Przedmieściu Ząbkowickim kościół św. Jerzego i Wojciecha i klasztor bernardynów. Kościół był potem kaplicą szpitalną, magazynem siana dla pruskiego garnizonu i kościołem ewangelickim. Od 1946 roku mieszkają tu klaryski.
Ratusz i kolumna maryjna
Na początku XV wieku Kłodzko miało prawie 4000 mieszkańców, ratusz, trzy szkoły, dwie łaźnie i cztery szpitale. W latach około 1550–1620 przeżywało największy rozkwit w dziejach, dzięki tkaczom i drobnemu handlowi. Wojna trzydziestoletnia i zarazy sprawiły, że z 6500 mieszkańców do 1680 roku zostało około 1460. W 1680 roku miasto postawiło na rynku kolumnę maryjną, wotum za ocalenie z zarazy. Obok stoi ratusz, kilka razy palony i odbudowany po pożarze w 1886 roku w stylu neorenesansu.
Kamienice rynku
Wokół ratusza stoją kamienice przebudowywane od XVI do XIX wieku. Pod numerem 5 nad apteką leży kamienny jeleń, pod numerem 36 fasadę zdobią głowy lwów, a pod numerem 19 Andreas Ernst urządził w 1903 roku secesyjny dom towarowy dla kupca Gustava Glücksmanna.
Podziemna Trasa Turystyczna
Z piwnic, które w latach 1958–1976 badali i zabezpieczali specjaliści z AGH i górnicy z Wałbrzycha, część zostawiono pustą. W 1976 roku otwarto w nich Podziemną Trasę Turystyczną o długości około 600 metrów, od ulicy Czeskiej pod placem Kościelnym. Są w niej sceny z życia dawnego miasta, od piekarni po katownię.
Browary
W XV wieku miasto miało monopol na słód i piwo, a piwo leżakowało w głębokich piwnicach. Przy ulicy Czeskiej stoi gmach browaru parowego z 1870 roku, z piwnicami na dwóch poziomach i studnią głęboką na 20 metrów. Nad Młynówką drugi browar, Kreuz.
Kamienica Götzenów
Po wojnie trzydziestoletniej do hrabstwa przyszła arystokracja związana z Habsburgami. Hrabia Johann Georg von Götzen, starosta krajowy, kupił w 1662 roku dom przy rynku pod numerem 11. Jego wnuk zrobił z niego i z oficyny nad Młynówką miejski pałac. Od ulicy Nad Kanałem do dziś widać pałacowe elewacje oficyny z lat 30. XVIII wieku.
Kolegium i konwikt jezuitów
Jezuici przyjechali do Kłodzka w 1597 roku, w czasie kontrreformacji. W drugiej połowie XVII wieku włoscy budowniczowie Carla Luragi, twórcy praskiego Clementinum, postawili dla nich kolegium przy kościele i konwikt dla uczniów. W kolegium jest dziś liceum, a w konwikcie Muzeum Ziemi Kłodzkiej.
Fort Owcza Góra
Po drugiej stronie Nysy Prusacy zbudowali w latach 1745–1750 fort na Owczej Górze, w kształcie sześcioramiennej gwiazdy. Razem z twierdzą zamykał dolinę rzeki. W 1760 roku obie warownie zdobyli Austriacy, w 1807 roku oblegały je wojska napoleońskie.
Poczta przy placu Jagiełły
Do 1877 roku wokół umocnień musiał zostać pusty pas ziemi. Kiedy zakaz zabudowy zniesiono, Kłodzko zaczęło burzyć mury i bramy, a przedmieścia rozrastały się szybko. Jednym z pierwszych nowych gmachów była poczta na placu, który nazwano placem Wilhelma, dziś Jagiełły. Na zamówienie dyrekcji poczty postawił ją miejscowy cieśla Johann Nentwig, a otwarto ją 1 lipca 1879 roku. Nazwisko architekta nie jest znane. Nad środkową częścią fasady siedzą dwie postacie kobiet, uosobienia poczty i transportu, odlane z cyny przez C. Dorna w 1877 roku.
Łaźnia miejska Mariannenbad
Na terenach po fortyfikacjach założono promenadę. Przy niej w 1906 roku stanęła łaźnia miejska Mariannenbad, z kąpielami i zabiegami wodnymi na parterze i mieszkaniami na piętrach. Ma półokrągły wykusz z kolumnadą i witraż z łabędziem w korytarzu.
Domy Andreasa Ernsta
Firma mistrza murarskiego Andreasa Ernsta, założona w 1891 roku, postawiła w Kłodzku i Polanicy około 90 budynków. Z jego projektów są kamienice przy placu Jagiełły, dom towarowy na rynku, całe pierzeje na wschodnim przedmieściu i jego własna podwójna willa przy Grunwaldzkiej. Zmarł w 1929 roku i spoczął w rodzinnym mauzoleum, które sam zaprojektował.
Kościół Niepokalanego Poczęcia przy Szpitalnej
Rosnącemu miastu nie wystarczał stary szpital na Przedmieściu Ząbkowickim. Katolicy z hrabstwa, pod przewodnictwem księdza Josepha Bendelina, zebrali pieniądze na działkę w Jurandowie, przy dworcu Kłodzko Główne. W latach 1867–1874 zbudowano tam zespół szpitalny, a od 1874 roku neogotycką kaplicę według projektu architekta Hannemanna z Münsteru. W czasie II wojny światowej schowano w niej posążek św. Anny Samotrzeciej z Góry Świętej Anny. W 1947 roku kaplica została kościołem parafialnym.