Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Ratusz zajmuje środek kłodzkiego rynku, który dziś nosi nazwę placu Bolesława Chrobrego. Rynek opada w stronę rzeki, więc gmach stoi na pochyłości. Nad nim wznosi się czworoboczna wieża z kamienną galerią na kolumnach, jedyna część, która przetrwała pożar z 1886 roku.
Pięć wieków ratusza
Pierwszy ratusz, zapewne drewniany, wzmiankowano w 1342 roku. W 1374 roku odbudowano go po pożarze, a około 1397 roku wzniesiono nowy, murowany, z halą dla kupców suknem. Możliwe, że już wtedy stanęła obecna wieża. Na rysunku z 1536 roku wieża wygląda jak obronna: przylega z boku do ratusza, ma izbę na szczycie i wysoki dach.
W latach 1549–1550 ratusz przebudowano w stylu renesansu i zwieńczono ścianką z wycięciami w kształcie jaskółczego ogona, typową dla renesansu na Śląsku i w Czechach. W 1597 roku na wieży zawieszono nowy zegar. W czasie oblężenia w 1622 roku ratusz uszkodzono, a w latach 1653–1654 odbudowano. Wtedy wieża dostała galerię z arkadami i hełm. Pomysł galerii na szczycie wieży pochodził z czeskiej architektury końca XVI wieku. W połowie XVII wieku do portalu na pierwszym piętrze poprowadzono od frontu podwójne schody z balustradą z toczonych słupków.
Ratusz nie stał sam. W pierwszej połowie XVIII wieku przylegał do niego blok kilku barokowych kamienic, a od południa parterowa przybudówka z kramami. W 1744 roku ratusz znowu spłonął i odbudowano go w stylu z czasów Fryderyka Wielkiego, w spokojnym późnym baroku bliskim klasycyzmowi. Renesansowe zwieńczenie zniknęło. W drugiej połowie XVIII wieku narożną kamienicę bloku przerobiono na wartownię i areszt wojskowy, a około 1850 roku dostała ona arkady w stylu szkoły berlińskiej.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKłodzko: twierdza nad miastem i gotycki most na Młynówce
Gmach z 1889 roku
W nocy z 20 na 21 września 1886 roku ratusz spłonął. Uratowano tylko średniowieczną wieżę. W latach 1887–1889 ratusz i przylegające do niego kamienice przebudowano w jeden gmach według projektu Ewalda Bergera, architekta hrabiów von Magnis. Wartownia zachowała odrębną formę. Kamienne detale wykuto w 1889 roku, a wieżę wyremontowano w 1890 roku.
Gmach stoi na planie czworoboku i ma w środku cztery małe dziedzińce, które doświetlają wnętrza. Bryła jest rozczłonkowana: elewacje mają lekko wysunięte części z wykuszami, dachy o różnych kształtach, z kutymi grzebieniami na kalenicach, okienka w dachu i ozdobne kominy. Parter obłożono kamieniem w grube, wyraźne bloki. Okna mają różne kształty i obramienia, niektóre z płaskimi kolumnami przy ścianie.
Najbogatsza jest elewacja wschodnia, frontowa. Pośrodku jest portal połączony z oknem balkonowym. Obok mniejszy portal, przy którym stoi rzeźba: aniołki z rogiem obfitości sypią pieniądze do miejskiej kasy. Na narożniku wisi zegar, który podtrzymuje kamienny lew. Portal z datą 1889 prowadzi do dawnej kamienicy w południowo-zachodnim narożniku.
Wieża ma galerię z arkadami na kolumnach, z balustradą z toczonych słupków. Wyżej stoi ośmioboczna kondygnacja z czterema małymi wieżyczkami po rogach, nakryta hełmem z dwiema latarniami.
W środku są reprezentacyjne schody o trzech biegach, z kutą balustradą, oświetlone witrażami od strony dziedzińców. Na drugim piętrze jest sala rady miejskiej z drewnianą boazerią, ozdobnym drewnianym stropem i witrażami z herbami. W latach 30. XX wieku przebudowano elewacje dawnej wartowni.
Dziś w ratuszu urzędują burmistrz i Rada Miejska. Na parterze działają biblioteka, kawiarnie, informacja turystyczna i studio Polskiego Radia Wrocław.
Rynek wokół ratusza
W 1680 roku w północnej pierzei rynku stanął budynek cesarskiego namiestnika, później pruska komendantura. W 1963 roku założono w nim Muzeum Ziemi Kłodzkiej, ale budynek groził zawaleniem, bo podkopywały go piwnice. Muzeum przeniosło się do dawnego konwiktu jezuitów. Renesansowe i barokowe kamienice pierzei północnej, w złym stanie, rozebrano w latach 50. i 60. XX wieku. W latach 1988–1996 na miejscu pierzei stanął nowy budynek.
O piwnicach pod rynkiem więcej mówi Podziemna Trasa Turystyczna, a o domach w pozostałych pierzejach wpis o kamienicach rynku.
Kolumna maryjna
W zachodniej części rynku stoi kolumna z figurą Maryi z piaskowca. Wzniesiono ją w 1680 roku jako wotum. Miasto dziękowało za ocalenie z zarazy, która zabiła 1479 osób, i z pożaru z 1676 roku. Kolumnę ufundowali wspólnie rada miejska, proboszcz z Różanki Jerzy Ignacy Pachy i kłodzcy jezuici. Program figur ułożyli prawdopodobnie jezuici, a wzorem była kolumna maryjna w Pradze, ufundowana w 1650 roku przez cesarza Ferdynanda III. Wykonali ją miejscowy rzeźbiarz Jan Adam Bayerhoff i ślusarz Jan Scholz. Była jedną z najwcześniejszych kolumn maryjnych na ziemi kłodzkiej.
Teren pod kolumną wyrównano, a od frontu prowadzi do niej siedem stopni. Wokół biegnie ciężka balustrada z furtką pośrodku i czterema cokołami na narożnikach. Stoją na nich patroni chroniący przed zarazą: św. Sebastian, św. Roch, św. Karol Boromeusz i św. Franciszek Ksawery, patron Kłodzka. W bloku pośrodku balustrady, we wnęce, leży śpiąca św. Rozalia. Na szczycie wysokiej kolumny stoi Maryja. Jej cokół otaczają św. Florian, św. Józef, Anioł Stróż i archanioł Gabriel.
Furtka to dzieło Jana Scholza. Przedstawia dwa habsburskie orły z kutej, złoconej blachy na tle lekkiego ornamentu z prętów.
W 1950 roku kolumnę wpisano do rejestru zabytków. Gruntownie remontowano ją w 1972 i 1997 roku.
