Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Przy ulicy Sienkiewicza stoi osiem zabytkowych willi z początku XX wieku. Ta pod numerem 19 wyróżnia się nawet w tak dobranym towarzystwie, bo łączy dwie rzeczy, które rzadko idą w parze: ciężką, murowaną bryłę i lekką, drewnianą dekorację jak z podwarszawskiego letniska.
Jeden z pierwszych pensjonatów Konstancina
Willę Maryla wzniesiono na początku XX wieku, w pierwszych latach istnienia letniska. Zbudował ją na zlecenie Towarzystwa Ulepszonych Miejscowości Letniczych, spółki, która tworzyła Konstancin, architekt Józef Pius Dziekoński. Był to jeden z pierwszych pensjonatów w osadzie, czyli dom, w którym wynajmowano pokoje letnikom.
Nazwisko projektanta jest tu zaskakujące. Dziekoński należał do najpłodniejszych polskich architektów przełomu wieków, ale budował przede wszystkim kościoły, w sumie ponad dwieście budowli, między innymi warszawskie bazyliki i kościół w Żyrardowie. Domów mieszkalnych projektował bardzo mało. Maryla jest jednym z jego nielicznych świeckich projektów. Drugi taki, willę Jakubówkę, postawił w Józefowie, również podwarszawskim letnisku z drewnianymi willami.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKonstancin-Jeziorna: letnisko elit i papiernia
Neogotyk z drewnianym gankiem
Maryla jest dwukondygnacyjna, murowana z cegły i otynkowana. Na środku frontu wyrasta wieża, wyższa niż grzbiet dachu, zakończona strzelistym, spiczastym daszkiem. Po bokach ciągną się drewniane werandy na rzeźbionych słupach, z balustradami wyciętymi w rozety, gwiazdy i wazony. To zestawienie ciężkiej, ceglanej bryły z drobną drewnianą dekoracją daje efekt, którego nie ma żadna sąsiednia willa. Drewniane ganki są tu bliskie stylowi świdermajer, znanemu z willi po drugiej stronie Wisły, w Józefowie i Otwocku.
Przez lata dom zmieniał właścicieli. Na początku należał do rodziny Szapków, potem Grodzkich, a od końca lat dwudziestych do Ludwika i Marii Chojnackich, po których odziedziczyła go córka Leokadia Żarowa. Po wojnie willę przejął Skarb Państwa i urządził w niej mieszkania kwaterunkowe.
Plan ratunku
Podzielona na mieszkania i pozbawiona opieki, Maryla przez dziesięciolecia niszczała. W 2025 roku wykonano jej dokumentację 3D, którą wskazuje się jako pierwszy krok w stronę ratowania willi, choć rozpoczęcia właściwej renowacji na razie nie potwierdzono.
Willa stoi przy ulicy Sienkiewicza 19 , w samym środku dawnej alei willowej. O pozostałych zabytkowych domach tej części miasta piszemy w osobnym tekście.
