Secesyjne kamienice w Mławie

Secesyjne kamienice Mławy z przełomu XIX i XX wieku, przy Starym Rynku, Żeromskiego i Zielonym Rynku. Ślad po najzamożniejszym rozdziale w dziejach miasta.

Secesyjna kamienica przy ulicy Żeromskiego w Mławie
Fot. Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Kolej dotarła do Mławy w 1877 roku i przez następne trzy dekady miasto bogaciło się na handlu zbożem i wełną. Ślad po tych latach widać w kamienicach, które wtedy obudowały rynek i sąsiednie ulice. Mają rzeźbione głowy kobiet nad oknami, żeliwne balustrady balkonów i wykusze wyciągnięte nad chodnik. To lokalna, prowincjonalna secesja, ale konsekwentna. Podobną kupiecką pierzeję z tego samego czasu opisaliśmy przy ulicy Warszawskiej w Ciechanowie.

Rzeźbiona kobieca postać nad oknami secesyjnej kamienicy i żeliwna balustrada balkonu
Rzeźbiona kobieca postać nad oknami secesyjnej kamienicy i żeliwna balustrada balkonu Fot. Czonek, CC BY 2.5

Stary Rynek 6

Pod numerem szóstym jeszcze w latach siedemdziesiątych XIX wieku stał drewniany dom pod dachówką, z dwoma pokojami i dwoma sklepami przedzielonymi korytarzem. Na jego miejscu wyrosła piętrowa kamienica o secesyjnej fasadzie i bogatym układzie wnętrz. Zamiana drewnianego domu na murowaną kamienicę to w skrócie cała historia mławskiego rynku z tamtych lat.

Fasada kamienicy przy Starym Rynku 6: rzeźbiona kobieca postać i falisty szczyt nad dachem, kute balustrady balkonów, narożna wieżyczka z hełmem, sklepy w parterze.
Fasada kamienicy przy Starym Rynku 6: rzeźbiona kobieca postać i falisty szczyt nad dachem, kute balustrady balkonów, narożna wieżyczka z hełmem, sklepy w parterze. Fot. Czonek, CC BY 2.5
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMława: miasto na pruskiej granicy i Pozycja Mławska 1939

Żeromskiego 4

Kamienica u zbiegu ulic Żeromskiego i sąsiedniej powstała między 1906 a 1908 rokiem. Postawili ją Dawid Hersz i Hana Mirla, a przed pierwszą wojną światową mieściła się w niej restauracja i zapewne hotel. Na piętrze mieszkał wtedy między innymi miejscowy dyrektor szkoły. Narożne ustawienie sprawia, że budynek zamyka rząd domów i widać go z dwóch ulic naraz.

Krzynowłodzka 7

Na rogu Zielonego Rynku i ulicy Krzynowłodzkiej stoi secesyjna kamienica wzniesiona około 1908 roku. Miejsce ma starszą historię niż ona sama: w 1810 roku w północno-wschodniej części działki działał drewniany browar z wmurowanym miedzianym kotłem. Handel i rzemiosło ustąpiły tu miejsca reprezentacyjnej kamienicy dokładnie w momencie, gdy miasto miało na to pieniądze.

Narożna kamienica przy Krzynowłodzkiej 7 na dawnym zdjęciu: wysoki falisty szczyt z półkolistym oknem, balkon z kutą balustradą.
Narożna kamienica przy Krzynowłodzkiej 7 na dawnym zdjęciu: wysoki falisty szczyt z półkolistym oknem, balkon z kutą balustradą. Fot. autor nieznany, domena publiczna

Te trzy budynki nie stoją obok siebie, ale łączy je jedna dekada i jeden styl. Od Starego Rynku przez Żeromskiego po Zielony Rynek jest kilka minut piechotą.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • D. Staszewski, Mława, Warszawa 1907
  • J. Ostaszewski, Osobliwości historyczne Mławy, Mława 1937
  • L. Czerwiński, Życie codzienne w Mławie przed I wojną światową, Rocznik Mazowiecki t. V, Warszawa 1975
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. X, z. 9, Warszawa 1985

Źródła internetowe

Mława: inne miejsca

Cały przewodnik po Mławie

Mława · 21 sierpnia 2026

Dom Handlowy „Handlowiec” w Mławie

Dom Handlowy „Handlowiec” w Mławie to modernistyczny dom towarowy otwarty w 1963 roku, zaprojektowany przez Stanisława Kolendo. W latach sześćdziesiątych uchodził za wzór nowoczesnego handlu.

Mława · 21 sierpnia 2026

Hala targowa (jatki) w Mławie

Hala targowa w Mławie stanęła w 1905 roku jako mięsne jatki: 36 sklepików z lodowniami pod spodem, ubranych w secesyjno-eklektyczną fasadę z obeliskami i wolutami.

Mława · 21 sierpnia 2026

Kościół Świętej Trójcy w Mławie

Kościół Świętej Trójcy w Mławie sięga 1477 roku, a dwie wysokie wieże i neobarokową fasadę dostał dopiero pod koniec XIX wieku. Historia najstarszej świątyni miasta.

Mława · 21 sierpnia 2026

Kościół św. Wawrzyńca w Mławie

Kościół św. Wawrzyńca w Mławie, patrona miasta, stoi na cmentarnym wzgórzu od 1786 roku. Późnobarokowa świątynia na planie krzyża, dziś kaplica cmentarna.

Mława · 21 sierpnia 2026

Lelewelówka, dawny spichlerz w Mławie

Lelewelówka w Mławie to drewniany spichlerz z XVIII wieku, nazwany od Prota Lelewela, brata słynnego historyka. Jeden z ostatnich takich budynków w mieście.

Mława · 21 sierpnia 2026

Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie

Budynek Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie wzniesiono w latach 1926–1927 z cegły po rozebranej cerkwi. Muzeum otwarto tu w grudniu 1929 roku.

Mława · 21 sierpnia 2026

Bunkry Pozycji Mławskiej z 1939 roku

Żelbetowe schrony Pozycji Mławskiej z 1939 roku, na których 1 września stanął pierwszy dzień wojny. Gdzie ich szukać wokół Mławy i co jeszcze po nich zostało.

Mława · 21 sierpnia 2026

Ratusz w Mławie

Ratusz w Mławie stoi na Starym Rynku od 1782 roku, wzniesiony w stylu klasycystycznym na fundamentach spalonego poprzednika. Wieżę zegarową dobudowano dopiero w 1844.