Bunkry Pozycji Mławskiej z 1939 roku

Na polach i skrajach lasów na północ od Mławy stoją betonowe pudła z wąskimi szczelinami. Kilka z nich rozsianych jest pojedynczo między drogami polnymi, inne kryją się w zaroślach. To resztki Pozycji Mławskiej, linii schronów, na której zatrzymał się pierwszy dzień drugiej wojny światowej.

Dlaczego linia stanęła akurat tutaj

Mława leżała tuż przy granicy z Prusami Wschodnimi, a stamtąd przez płaskie północne Mazowsze prowadziła najkrótsza droga na Warszawę, licząca około stu dwudziestu kilometrów. Sztab widział to równie dobrze jak przeciwnik. Latem 1939 roku oficerowie Armii „Modlin” wytyczyli w polach wokół miasta linię umocnień i obronę powierzyli 20 Dywizji Piechoty. Nad całością czuwał dowódca armii, generał Emil Krukowicz-Przedrzymirski.

Projekt zatwierdzono 3 lipca 1939 roku, a prace ruszyły dwa tygodnie później, 16 lipca. Kierował nimi major Julian Levittoux, dowódca dwudziestego batalionu saperów. Czasu było mało. Do 28 sierpnia gotowych było czterdzieści sześć schronów, osiemnaście stało w budowie, a w planach pozostawały niemal setka. Linia weszła w bitwę niedokończona.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMława: miasto na pruskiej granicy i Pozycja Mławska 1939

Jak zbudowano schrony

Schrony to główny element całej pozycji. Każdy jest jednolitą bryłą z żelbetu: betonowa płyta fundamentowa, ściany i strop zespolone w jedną całość. Ściany od strony spodziewanego ostrzału są grubsze o połowę od pozostałych. Beton robiono z cementu portlandzkiego, miejscowego piasku i granitowego kruszywa sprowadzanego z gór. Wewnątrz mieściła się załoga z bronią maszynową, strzelającą przez wąskie otwory w czołowej ścianie.

Umocnienia podzielono na odcinki. Zachodni oparto o Las Studzieniecki, wschodni sięgał po podmokłe Błota Niemyje. Grupa schronów na przedpolu wsi Piekiełko tworzyła osobny punkt oporu, nazwany Redutą Piekiełko. Przeszkody dawała sama okolica: bagna, rowy przeciwczołgowe i podmokłe łąki utrudniały wjazd czołgom.

Trzy dni obrony

Niemcy uderzyli 1 września siłami 3 Armii generała Georga von Küchlera, z dywizją pancerną i kilkoma dywizjami piechoty. Pierwszego dnia obrona odparła natarcie i zniszczyła kilka czołgów. Przez dwie doby linia się trzymała, ale niedokończone umocnienia i przewaga przeciwnika zrobiły swoje. Między 2 a 3 września przełamane zostało skrzydło pozycji i wojsko wycofało się na południe, żeby nie dać się okrążyć.

Schrony zostały tam, gdzie je postawiono. Jeden z odcinka centralnego stoi na skraju lasu przy drodze na północ od miasta , kolejne w rejonie dawnej Reduty Piekiełko . Część jest dziś wciągnięta w szlak historyczny, a przy niektórych grupy rekonstrukcyjne odtwarzają wrześniowe walki.