Willa Nasza w Milanówku i władze podziemia

Willa Nasza w Milanówku wygląda z zewnątrz jak wiele okazałych willi miasta-ogrodu, a jest miejscem, w którym zapadła jedna z ostatnich decyzji Polskiego Państwa Podziemnego. Stoi przy Prostej 18 . Datę jej powstania, rok 1911, wypisano w szczycie fasady.

Willa z 1911 roku

Dom postawiono jako typową letniskową willę na wynajem: dwukondygnacyjny budynek na planie prostokąta, z dwoma symetrycznymi mieszkaniami na każdym piętrze, salonami od frontu i kuchniami od podwórza. Nakryto go dachem, którego szczyty ścięto u góry skośną połacią, a nad środkiem fasady wyprowadzono trójkątną nadbudówkę. Najbardziej reprezentacyjne są dwa ganki od frontu: na parterze wsparte na czterech prostych, gładkich kolumnach, z tarasami na piętrze. Górą fasadę zamyka wysunięty, poziomy pas z dekoracją w motyw winnej latorośli i muszli. W bocznych ścianach umieszczono okna sięgające podłogi, ujęte metalowymi balustradami o geometrycznym wzorze. Wewnątrz zachował się jeszcze piec z prostych białych kafli.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMilanówek: miasto-ogród warszawskich willi

Ostatnia narada

To, co czyni willę Nasza wyjątkową, wydarzyło się w niej w ostatnich miesiącach wojny. Po upadku powstania warszawskiego Milanówek stał się schronieniem dla tysięcy wygnańców ze stolicy i przejął na pewien czas rolę siedziby władz Polski Podziemnej. Właściciele domu, państwo Strumiłłowie, udostępnili go na tajne zebrania. Od października 1944 roku spotykali się tu przedstawiciele Delegatury Rządu, Rady Jedności Narodowej i Krajowej Rady Ministrów, a więc cywilnego kierownictwa podziemnego państwa.

Kluczowe posiedzenie odbyło się 2 marca 1945 roku. Zebrali się wtedy w willi członkowie Krajowej Rady Ministrów, prezydium Rady Jedności Narodowej i komendant główny Armii Krajowej. To na tej naradzie zapadła decyzja o ujawnieniu się władz Polskiego Państwa Podziemnego wobec wkraczających do Polski wojsk sowieckich. Zwyczajna letniskowa willa przy Prostej stała się w ten sposób miejscem, w którym dobiegała końca konspiracyjna państwowość, budowana przez całą okupację. Ten sam rok zostawił w Milanówku jeszcze jeden ślad: urnę z sercem Chopina na plebanii kościoła świętej Jadwigi.