Willa Waleria w Milanówku: dom Szczepkowskiego

Willa Waleria w Milanówku nosi imię, które wybrał dla niej mąż. Stoi w głębi dużej posesji przy Spacerowej 20 , w zachodniej części miasta, i przez kilkadziesiąt lat była domem dwóch artystycznych rodzin. Zaczęła się od aktora, a zapisała w pamięci przez rzeźbiarza.

Dom aktora

Działkę kupił od Lasockich aktor Rufin Morozowicz i sam zaprojektował dom, a budowę powierzył majstrowi Rudzkiemu z pobliskiego Grodziska. Willę nazwał Waleria, imieniem swojej żony. Powstała na początku lat dziesiątych XX wieku, choć co do dokładnej daty przekazy się różnią: jedne podają rok 1910, inne 1912.

Historia szybko wpisała się w mury. W 1915 roku dom zniszczył wybuch pocisku artyleryjskiego, a odbudowano go dopiero w 1920 roku, znów według pomysłu Morozowicza, ale już niższy o jedno piętro. Dzisiejsza willa jest więc jego drugą wersją: murowany dom o jednym piętrze, z mieszkalnym poddaszem pod łamanym dachem, którego fasadę dzielą wysunięte występy i płaskie, pionowe filary przyklejone do ściany. Od strony ogrodu wysunięto ganek na kolumnach, na którym wspiera się taras piętra, a jeszcze wyżej otwiera się wnękowy balkon między filarami. Pod oknami umieszczono płytkie tafle z motywem kwiatowym.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMilanówek: miasto-ogród warszawskich willi

Pracownia rzeźbiarza

W latach dwudziestych willa przeszła na córkę Morozowicza, Marię, aktorkę i pisarkę. Jej mężem był rzeźbiarz Jan Szczepkowski, który w 1936 roku przeniósł się do domu teścia na stałe i urządził tu swoją pracownię. To nadało willi drugie życie, tym razem jako miejsca pracy artysty.

Ślady tego zostały w środku. Na piętrze urządzono wielką salę jadalną według projektu Szczepkowskiego, z meblami, które wykonano wcześniej dla sali jadalnej Zamku Królewskiego w Warszawie. W jej narożach ustawiono rzeźby aniołów pochodzące z kapliczki, którą Szczepkowski zaprojektował do polskiego pawilonu na międzynarodowej wystawie w Paryżu w 1927 roku. Po latach, w 1978 roku, urządzono w willi muzeum jego prac, a w 2007 roku rodzinna fundacja przekazała miastu ponad sto dwadzieścia jego dzieł. Willa Waleria jest jednym z tych milanowskich domów, o których warto wiedzieć więcej niż to, co widać z ulicy, bo za skromną fasadą kryje się kawałek historii polskiej rzeźby.