Willa Wilśniaczek: dom z ożarowskiego miasta-ogrodu

Nad wejściem do willi przy ulicy Kusocińskiego 5 wisiał kiedyś napis w łuku wspartym na dwóch kolumienkach: Wilśniaczek. Złote litery na jasnoróżowym tle były jeszcze czytelne na początku lat osiemdziesiątych. Nazwa wzięła się od nazwiska właściciela, Mieczysława Wiśniakowskiego, i przylgnęła do domu na dobre. Dziś to jedna z niewielu willi, które przetrwały z czasów, gdy Ożarów budowano jako miasto-ogród.

Miasto z jednej spółki

Zanim powstała willa, powstał plan całego miasta. W 1911 roku warszawski prawnik Wincenty Majewski założył Spółkę Akcyjną „Miasto-Ogród” i na trzydziestu trzech hektarach wydzielił sto czterdzieści dwie działki. Ulice ułożono w szachownicę, obsadzono drzewami owocowymi, a dochód ze sprzedaży owoców szedł na osuszanie gruntów i inwestycje. W latach dwudziestych parcelacja objęła kolejne grunty i tak wyrosły osiedla Franciszków i Mickiewicza. To na jednej z takich działek, wydzielonej z posesji o nazwie Osada Kasztelanka, Mieczysław Wiśniakowski postawił swój dom.

Podobny pomysł na podmiejskie życie realizowano wtedy w całym pasie wokół Warszawy. O willowym mieście-ogrodzie pisaliśmy przy okazji Milanówka, a o planie, który nigdy nie doszedł do końca, przy Ząbkach. Ożarów należy do tej samej rodziny podwarszawskich osad, które chciały łączyć miasto z ogrodem.

Dom Wiśniakowskiego

Willę zbudowano w latach 1929–1930, w stylu dworkowym, który w międzywojniu uchodził za architekturę na wskroś polską. Architekt pozostał nieznany. Postawiono ją z cegły ze stemplami cegielni „Jelonki”, przykryto mansardowym dachem, a w trójkątnym szczycie fasady umieszczono herb Szreniawa. W środku zachowały się kaflowe piece, jeden z secesyjnymi drzwiczkami. W 2017 roku willa trafiła do rejestru zabytków.

Mieczysław Wiśniakowski pochodził z Kielc, gdzie urodził się w 1874 roku. Skończył wydział handlowy, uczył w Szkole Handlowej w Kole, a potem pracował jako urzędnik Izby Kontroli Skarbowej. Należał do warszawskiego Koła Kielczan, do którego zapisany był również Stefan Żeromski. Zmarł w 1938 roku, a willę odziedziczyła jego żona, Maria Regina z Szymańskich. Małżeństwo nie miało dzieci.

Kwaterunek i wojna

Po wojnie dom, jak wiele budynków w Ożarowie, objęto kwaterunkiem. Mieszkało w nim naraz kilka rodzin, a samej właścicielce zostawiono na parterze jeden pokój z kuchnią. Na piętrze i poddaszu gnieździli się lokatorzy, wodę nosili od sąsiadów, ogrzewali się kaflowymi piecami. Według wspomnień mieszkańców w czasie okupacji Maria Wiśniakowska ukrywała w piwnicy Żyda, którego nazywała Hari, choć za taką pomoc groziła kara śmierci. Jego dalszych losów nie znamy.

Ślad po tamtej epoce nosi sam adres. Ulica, przy której stoi willa, nazywała się dawniej Polna. Około 1975 roku przemianowano ją na Kusocińskiego, żeby upamiętnić olimpijczyka Janusza Kusocińskiego, który dwadzieścia trzy lata życia, od 1907 do 1930 roku, spędził w pobliskim Ołtarzewie i stamtąd biegał na ożarowską stację.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.