Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Wśród dworów gminy Ożarów Mazowiecki ten w Pilaszkowie ma jedną przewagę nad resztą. Można go zwiedzać od środka. Pozostałe stoją za bramami jako własność prywatna, a pilaszkowski otwiera drzwi, bo mieści się w nim muzeum.
Uratowany dwór
Po wojnie dwór podzielił los większości siedzib ziemiańskich i popadł w ruinę. W latach osiemdziesiątych XX wieku, gdy był już w bardzo złym stanie, znaleźli się ci, którzy postanowili go podnieść. Najpierw remont zaczął Centralny Związek Spółdzielni Mleczarskich, a następnie budynek przejął Kościół, który pozostaje jego właścicielem. Dwór stoi na terenie osiemnastowiecznego parku, w którym zachowała się figura Matki Bożej z 1905 roku.
Muzeum Dworu Polskiego otwarto tu 1 lipca 1995 roku. Powstało z inicjatywy księdza Edwarda Sobieraja, który odszukał spadkobierców Pilaszkowa, potomków rodzin Marszewskich, Ryxów i Campionich. Ekspozycja opowiada historię samego dworu i jego mieszkańców, a szerzej także dzieje polskiego dworu jako takiego. Przy muzeum działa dom opieki prowadzony przez kościelną fundację.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOżarów Mazowiecki: dwory i pałace pod Warszawą
Cmentarz przed bramą
Tuż przed wjazdem do dworu leży cmentarz wojenny z 1939 roku. Spoczywa na nim dwustu czterdziestu polskich żołnierzy, którzy zginęli 12 i 13 września podczas tak zwanej Bitwy Ołtarzewskiej. Byli to piechurzy 3 i 4 Pułku Piechoty z 2 Dywizji Piechoty Legionów, wchodzącej w skład Armii „Łódź”. Walki toczyły się w rejonie wsi Święcice, Pilaszków i Witki, na zachodnim przedpolu Warszawy, w dniach, gdy front zbliżał się do stolicy.
Z całej tej liczby udało się ustalić z imienia i nazwiska trzydziestu czterech poległych. Jeden z grobów ma tablicę imienną dwudziestotrzyletniego Stanisława Zbiczaka. Reszta spoczywa bezimiennie, kilkadziesiąt metrów od bramy dworu, który dziś przyjmuje zwiedzających.
