Kościół św. Jadwigi w Milanówku i serce Chopina

Kościół świętej Jadwigi w Milanówku zbudowali ci sami ludzie, którzy zamieszkali w tutejszych willach. Stoi w centrum miasta, kilkaset metrów od stacji, na niewielkiej parceli u zbiegu ulic Kościuszki, Kościelnej i Królowej Jadwigi . Jego historia zaczyna się od tego samego, od czego zaczęło się całe miasto: od parcelacji lasu i przyjazdu letników.

Świątynia zbudowana przez letników

Gdy po 1899 roku las milanowski zapełnił się willami i pensjonatami, okazało się, że nowe osiedle nie ma własnego kościoła. Mieszkańcy zaczęli więc zbierać na niego pieniądze w latach 1903–1904, a w 1907 roku spółka parcelacyjna Lasockiego podarowała plac pod budowę. Najpierw stanęła na nim drewniana kapliczka, a w latach 1910–1912 wzniesiono murowany kościół z wieżą, według projektu Tadeusza Okunia z 1908 roku. Była to wtedy budowla o jednej nawie.

Przez pierwsze lata Milanówek należał do parafii w Żukowie. Dopiero w 1928 roku metropolita warszawski Aleksander Kakowski utworzył tu odrębną parafię pod wezwaniem świętej Jadwigi Śląskiej. Wybór patronki był osobisty. Imię nawiązywało do imienniczek świętej w rodzinie Michała Lasockiego, założyciela letniska: jego żony i zmarłej w dzieciństwie córki.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMilanówek: miasto-ogród warszawskich willi

Rozbudowa i wygląd

Kształt, który kościół ma dzisiaj, jest w dużej części powojenny. W latach 1946–1949, według projektu Stanisława Leszczyńskiego, dobudowano dwie nawy boczne oraz poprzeczne ramię i prezbiterium, tak że z jednonawowej świątyni powstał kościół o trzech nawach, na planie krzyża. W 1951 roku podwyższono wieżę, a konsekracji rozbudowanego kościoła dokonał w 1957 roku kardynał Stefan Wyszyński.

Najstarszą, smukłą fasadę z pierwszego etapu budowy zdobią przede wszystkim formy nawiązujące do architektury romańskiej, z domieszką gotyckich. Na dole uwagę zwraca zadaszony podcień z trzema łukami nad wejściami, obłożony blokami ciosanego kamienia i wsparty na skręconych kolumnach, a wyżej okrągłe okno w półkolistej wnęce z kamiennym detalem. Górną część potężnej wieży opasano rzędem kamiennych występów naśladujących obronny ganek średniowiecznej warowni, a jeszcze wyżej nadbudowano później wieloboczną kondygnację z iglicą. We wnętrzu rytm nadają wysokie arkady na wielobocznych filarach. W poprzecznym ramieniu kościoła wisi obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem pędzla Wojciecha Gersona z drugiej połowy XIX wieku, który wcześniej znajdował się w głównym ołtarzu.

Rok, w którym była tu stolica

Najgłośniejszy epizod w dziejach kościoła nie ma związku z jego architekturą. Po upadku powstania warszawskiego jesienią 1944 roku Milanówek przejął część funkcji zniszczonej stolicy. W parafii świętej Jadwigi znalazła wtedy siedzibę warszawska Kuria Metropolitalna, a na pobliskiej plebanii, od jesieni 1944 do jesieni 1945 roku, przechowywano urnę z sercem Fryderyka Chopina. Relikwię tę wyniesiono podczas powstania z warszawskiego kościoła Świętego Krzyża, gdzie kompozytor prosił, by ją złożono. Przez ten jeden rok najcenniejsza pamiątka po Chopinie spoczywała w podwarszawskim mieście-ogrodzie, kilka kroków od kościoła, który zbudowali letnicy.