Stare wille Milanówka i ich właściciele

Milanówek ma kilkadziesiąt willi z imionami wypisanymi na fasadach, a większość z nich nie doczekała się osobnej opowieści. Ten wpis zbiera kilka starych willi Milanówka, które łączy jedno: za każdą stoi konkretny człowiek, a nie tylko styl i data. Wszystkie powstały w pierwszych dekadach willowego letniska.

Bliźniacze wille malarza

Przy ulicy Wójtowskiej stoją obok siebie dwie niemal identyczne wille, ustawione frontem do ulicy, a bokami ku sobie. Zbudował je w latach 1912–1913 malarz i rzeźbiarz Bronisław Maruszewski. Willa Bronków przy Wójtowskiej 4 była jego własnym domem, a sąsiednia willa Rysinek pod numerem 6 powstała dla jego córki Heleny. Obie mają ten sam plan w kształcie litery L, złożony z dwóch brył pod wysokimi czterospadowymi dachami, i wspólną oś kompozycyjną, na której między budynkami umieszczono okrągły basen fontanny. Rysinek zdobią dodatkowo rzędy ceramicznych kafli wpuszczonych w elewację.

Mąż Heleny, Apoloniusz Jan Csaky, był prawnikiem i przez wiele lat wójtem Letniska Milanówek. To na jego cześć dawną ulicę Tatrzańską przemianowano później na Wójtowską, przy której stoją obie wille rodziny.

Willa Potęga

Nieco dalej na południe, na rogu Królewskiej i Szkolnej, wznosi się willa Potęga z 1909 roku. To parterowy dom pod wysokim dwuspadowym dachem, z gankiem na kolumnach od frontu, nad którym rozłożono taras piętra z balustradą z drewnianych, toczonych słupków. Nazwę zapisano dosłownie: w szczycie fasady, dużymi literami, wypisano słowo POTĘGA, a poniżej umieszczono metalową, złoconą plakietę z przedstawieniem Chrystusa. W zwieńczeniu fasady widnieje data budowy.

Willa Edmundowo

Willa Edmundowo przy Piasta 15 powstała około 1905 roku dla Edmunda Około-Kułaka. Stoi w głębi posesji, przed którą rozciągał się ogród z ozdobnymi krzewami, a na jej tyłach mieściły się zabudowania gospodarcze i niewielka fabryczka. Bryła jest mocno rozczłonkowana, z bocznymi występami nakrytymi osobnymi dwuspadowymi dachami i piętrowymi szczytami, w których umieszczono okrągłe okna, zwane okulusami. Wejście na dawną werandę prowadziło po szerokich, półkolistych schodach.

Willa Sosnowica

Znacznie młodsza jest willa Sosnowica przy Wielkim Kącie 2 , zbudowana w 1935 roku według projektu Józefa Sosnowskiego dla jego syna Jerzego. Widać po niej zmianę mody: to parterowy dom pod niskim czterospadowym dachem, z bocznymi występami ozdobionymi kolumnami zwieńczonymi ślimacznicowymi zwojami i oknami zamkniętymi łukiem, część z okiennicami przypominającymi żaluzje. W szczycie frontowego występu umieszczono herb szlachecki Nałęcz. Rodzinny charakter domu podkreśla to, że powstał na wydzielonej części większej posesji, tuż obok starszej willi rodziny.

Willa Modzelin

Willa Modzelin przy Królewskiej 83 ma metrykę trudną do ustalenia; jedne przekazy datują ją na około 1910 rok, inne na lata trzydzieste. Pewne jest, że w latach trzydziestych należała do adwokata Zygmunta Hoffmokla-Ostrowskiego, który sam zaprojektował otaczający dom park i wykonał ustawione w nim rzeźby, między innymi figurki żab, z których jedna przetrwała. Betonowe słupy dawnej bramy zdobiły niegdyś postacie ułanów z lancami. Sam dom to murowany, częściowo drewniany parterowy budynek z przeszkloną werandą i gankiem, z dekoracyjnie wycinanymi w drewnie krawędziami dachu.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.