Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Willa Zosin w Milanówku powstała jako pensjonat, nie prywatny dom. Stoi w centrum miasta, przy Krakowskiej 6 , i przypomina o tej części letniska, o której łatwo zapomnieć przy okazałych willach: o domach na wynajem, w których zatrzymywali się przyjezdni.
Pensjonat, który stał się szkołą
Budynek wzniósł w 1911 roku architekt Wacław Pióro, według własnego projektu, na działce należącej do Pawła i Leokadii Piórów. Zaplanowano go jako pensjonat, ale prawie od razu znalazł inne przeznaczenie. Jeszcze w tym samym roku otwarto tu siedmioklasową żeńską szkołę Heleny Raziewiczówny. Jej reklamowanym atutem było to, że uczennice mogły przebywać na świeżym powietrzu. W czasach, gdy gruźlica była realnym zagrożeniem, a miasto kojarzyło się z chorobami, dla rodziców brzmiało to przekonująco. Willa z ogrodem, tarasami i przestronnymi salami nadawała się i do nauki, i do zajęć ruchowych.
Przez Zosin przewinęli się z czasem różni lokatorzy, między innymi śpiewak operowy Mieczysław Salecki i generał Wojska Polskiego Jan Stankiewicz. Według miejscowych przekazów w czasie okupacji w jednym z mieszkań odbywały się tajne komplety, czyli konspiracyjne lekcje prowadzone mimo zakazu okupanta.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMilanówek: miasto-ogród warszawskich willi
Budynek
Zosin postawiono na planie wydłużonego prostokąta, na wysokim cokole, z bryłą lekko urozmaiconą płytkimi występami i nakrytą niskim, wielospadowym dachem, który sprawia wrażenie niemal płaskiego. Najbardziej charakterystyczne są dwie narożne wnękowe werandy od strony ogrodu, otwarte na obu kondygnacjach, z zadaszeniem wspartym na filarach. Dolne filary mają wypukły podział na ciosy, górne dekorację z płytkich, tynkowanych tafli, a między kondygnacjami, dużymi literami, wypisano nazwę: ZOSIN. Elewacje porządkują płaskie, pionowe pasy w tynku, a wewnątrz zachowały się dębowe podłogi ułożone w powtarzalne, geometryczne wzory. To oszczędna, klasycyzująca architektura, typowa dla milanowskich domów z pierwszych lat letniska.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Pensjonat „Zosin” w Milanówku, oprac. Milada Ślizińska, 1978