Willa Zosin w Milanówku powstała jako pensjonat, nie prywatny dom. Stoi w centrum miasta, przy Krakowskiej 6 , i przypomina o tej części letniska, o której łatwo zapomnieć przy okazałych willach: o domach na wynajem, w których zatrzymywali się przyjezdni.
Pensjonat, który stał się szkołą
Budynek wzniósł w 1911 roku architekt Wacław Pióro, według własnego projektu, na działce należącej do Pawła i Leokadii Piórów. Zaplanowano go jako pensjonat, ale prawie od razu znalazł inne przeznaczenie. Jeszcze w tym samym roku otwarto tu siedmioklasową żeńską szkołę Heleny Raziewiczówny. Jej reklamowanym atutem było to, że uczennice mogły przebywać na świeżym powietrzu. W czasach, gdy gruźlica była realnym zagrożeniem, a miasto kojarzyło się z chorobami, dla rodziców brzmiało to przekonująco. Willa z ogrodem, tarasami i przestronnymi salami nadawała się i do nauki, i do zajęć ruchowych.
Przez Zosin przewinęli się z czasem różni lokatorzy, między innymi śpiewak operowy Mieczysław Salecki i generał Wojska Polskiego Jan Stankiewicz. Według miejscowych przekazów w czasie okupacji w jednym z mieszkań odbywały się tajne komplety, czyli konspiracyjne lekcje prowadzone mimo zakazu okupanta.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście MilanówekBudynek
Zosin postawiono na planie wydłużonego prostokąta, na wysokim cokole, z bryłą lekko urozmaiconą płytkimi występami i nakrytą niskim, wielospadowym dachem, który sprawia wrażenie niemal płaskiego. Najbardziej charakterystyczne są dwie narożne wnękowe werandy od strony ogrodu, otwarte na obu kondygnacjach, z zadaszeniem wspartym na filarach. Dolne filary mają wypukły podział na ciosy, górne dekorację z płytkich, tynkowanych tafli, a między kondygnacjami, dużymi literami, wypisano nazwę: ZOSIN. Elewacje porządkują płaskie, pionowe pasy w tynku, a wewnątrz zachowały się dębowe podłogi ułożone w powtarzalne, geometryczne wzory. To oszczędna, klasycyzująca architektura, typowa dla milanowskich domów z pierwszych lat letniska.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Milanówek — inne miejsca
- Kościół św. Jadwigi w Milanówku i serce Chopina Kościół św. Jadwigi w Milanówku wznieśli letnicy w latach 1910–1912. Na plebanii przez rok wojny przechowywano urnę z sercem Fryderyka Chopina.
- Stare wille Milanówka i ich właściciele Stare wille Milanówka: bliźniacze domy malarza Maruszewskiego, willa Potęga z 1909 roku, Edmundowo, Sosnowica z herbem i Modzelin adwokata z rzeźbami żab.
- Turczynek w Milanówku: dwie wille w parku Turczynek w Milanówku to dwie bliźniacze wille w kilkuhektarowym parku, wzniesione dla zamożnych rodzin z Warszawy. Kto je zbudował, źródła podają różnie.
- Willa Borówka w Milanówku: zameczek ogrodnika Willa Borówka w Milanówku, zwana willą Hosera, to ceglany zameczek z wieżą, wzniesiony w 1904 roku dla warszawskiego ogrodnika z rodziny Bracia Hoser.
- Willa Nasza w Milanówku i władze podziemia Willa Nasza w Milanówku to willa z 1911 roku, w której w marcu 1945 roku odbyła się ostatnia narada władz Polskiego Państwa Podziemnego.
- Willa Spokojna w Milanówku: dom wnuka Moniuszki Willa Spokojna w Milanówku to willa z betonowych bloczków z lat około 1910, którą postawił architekt Zygmunt Skrobański, wnuk Stanisława Moniuszki.
- Willa Waleria w Milanówku: dom Szczepkowskiego Willa Waleria w Milanówku, zbudowana przez aktora Rufina Morozowicza, stała się domem i pracownią rzeźbiarza Jana Szczepkowskiego.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Pensjonat „Zosin” w Milanówku, oprac. Milada Ślizińska, 1978