Klasztor kapucynek w Przasnyszu (św. Klary i Józefa)

Barokowy kościół i klasztor sióstr w Przasnyszu z lat 1609–1616. Tu żyła błogosławiona Maria Teresa Kowalska, wywieziona z całą wspólnotą do obozu w Działdowie.

Klasztor sióstr i kościół św. Klary i Józefa w Przasnyszu
Fot. Natalia1997777, CC BY-SA 4.0

W zachodniej części Przasnysza, przy ulicy Piłsudskiego, stoi barokowy kościół świętej Klary i Józefa z przylegającym do niego klasztorem sióstr. Wnętrze kościoła jest salowe, to znaczy jednoprzestrzenne, bez podziału na nawy, a dach wieńczy wieżyczka na sygnaturkę, mały dzwon używany w czasie mszy. Za murem klasztornym kryje się wirydarz, czyli wewnętrzny dziedziniec otoczony zabudową.

Wnętrze kościoła świętej Klary i Józefa, jednoprzestrzenne, bez podziału na nawy
Wnętrze kościoła świętej Klary i Józefa, jednoprzestrzenne, bez podziału na nawy Fot. Tajchman, CC BY-SA 3.0 pl

Klasztor założono na początku XVII wieku dla żeńskiej wspólnoty. Za jego fundatorkę źródła podają Elżbietę Mostowską, skarbnikową ziemi ciechanowskiej, choć część przekazów mówi jeszcze o wcześniejszym darze ziemi od Petroneli Podoskiej. Zabudowania wznoszono w latach 1609–1616. Dziś mieszkają tu klaryski kapucynki.

Trzy odbudowy w dwa wieki

Podobnie jak fara i kościół bernardynów, także ten kościół nękały pożary. Zniszczony ogniem w 1622 roku, został odbudowany, a w 1645 roku spłonął ponownie. W obecnej formie postawiono go w latach 1685–1694, staraniem wieloletniej przeoryszy Katarzyny Załuskiej, siostry biskupa płockiego Andrzeja Chryzostoma Załuskiego, który w 1694 roku świątynię konsekrował. Sto lat później, w latach 1786–1789, kościół odnowił Kazimierz Krasiński, oboźny wielki koronny, pod kierunkiem architekta Franciszka Szulca.

I wojna światowa uszkodziła zabudowania, więc po 1916 roku odremontowano je i powiększono pod kierunkiem architektów Kazimierza Skórewicza i Kazimierza Tołłoczki, tych samych, którzy pracowali wtedy przy innych przasnyskich klasztorach. Zachodnie skrzydło klasztoru, dobudowane w tamtym czasie, rozebrano w latach osiemdziesiątych XX wieku.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieściePrzasnysz: gotyckie klasztory i miasto na wojennym trakcie

Kwiecień 1941 roku

Najcięższa próba przyszła w czasie II wojny światowej. 2 kwietnia 1941 roku Niemcy aresztowali całą wspólnotę zakonną i wywieźli siostry do obozu przejściowego w Działdowie. Sam kościół zamieniono na magazyn i spichlerz, a część klasztoru na więzienie.

W Działdowie zmarła 25 lipca 1941 roku siostra Maria Teresa Kowalska, w zakonie Maria Teresa od Dzieciątka Jezus. Pochodziła z Warszawy, z rodziny niewierzącej, a mimo to wstąpiła do przasnyskiej wspólnoty i złożyła śluby wieczyste w 1928 roku. Według przekazu ofiarowała swoje życie w intencji uwolnienia pozostałych sióstr. Kilka dni po jej śmierci, 7 sierpnia 1941 roku, resztę wspólnoty rzeczywiście zwolniono. W 1999 roku Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną w gronie 108 polskich męczenników II wojny światowej. Po wojnie klasztor odbudowano w latach 1945–1946.

Zespół stoi przy ulicy Piłsudskiego 48 .

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, dawne województwo warszawskie. Przasnysz i okolice, red. I. Galicka, H. Sygietyńska, t. 10 (z. 18), Warszawa 1980
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, województwo ostrołęckie, ODZ, Warszawa 1989
  • P.P. Gach, Kasaty zakonów na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska 1773–1914, Lublin 1984
  • K. Kantak, Bernardyni Polscy, t. 1–2, Lwów 1933
  • Klasztory bernardyńskie w Polsce w jej granicach historycznych, red. H.E. Wyczawski, Kalwaria Zebrzydowska 1985

Źródła internetowe

Przasnysz: inne miejsca

Cały przewodnik po Przasnyszu

Przasnysz · 9 września 2026

Carskie koszary w Przasnyszu

Zespół carskich koszar przy ulicy Makowskiej w Przasnyszu z lat 1902–1912. Zdobyty w 1918 roku przez Polską Organizację Wojskową, do dziś wojskowy.

Przasnysz · 9 września 2026

Cmentarz żydowski w Przasnyszu i dzieje gminy

Cmentarz żydowski przy ulicy Leszno w Przasnyszu z lapidarium z ocalałych macew. Historia społeczności, która pod koniec XIX wieku stanowiła ponad połowę miasta.

Przasnysz · 9 września 2026

Dom Sportowy w Przasnyszu

Modernistyczny Dom Sportowy w Przasnyszu z lat 1930–1934, którego kamień węgielny wmurował prezydent Ignacy Mościcki. Dziś Miejski Dom Kultury, w rejestrze zabytków.

Przasnysz · 9 września 2026

Kamienice Rynku w Przasnyszu

Kamienice przy Rynku w Przasnyszu, wzniesione w latach 20. XX wieku po zniszczeniach I wojny, według planu regulacyjnego Saskiego i Tołłoczki. Modernistyczne fasady.

Przasnysz · 9 września 2026

Kolej wąskotorowa w Przasnyszu: dworzec i most

Wąskotorowa kolej w Przasnyszu, zbudowana przez wojsko w 1915 roku. Dworzec z 1930 roku i stalowy most na Węgierce po dawnej Mławskiej Kolei Wąskotorowej.

Przasnysz · 9 września 2026

Kościół i klasztor bernardynów w Przasnyszu

Kościół świętego Jakuba i Anny w Przasnyszu, jeden z najpóźniejszych gotyckich w Polsce, ukończony w 1618 roku z fundacji Kostków. Dziś opiekują się nim pasjoniści.

Przasnysz · 9 września 2026

Kościół Wniebowzięcia NMP w Przasnyszu (fara)

Gotycka fara w Przasnyszu z lat 1474–1485, dzwonnica z przełomu XV i XVI wieku, kaplice Kostków i chrzest świętego Stanisława. Najstarszy zabytek miasta.