W zachodniej części Przasnysza, przy ulicy Piłsudskiego, stoi barokowy kościół świętej Klary i Józefa z przylegającym do niego klasztorem sióstr. Wnętrze kościoła jest salowe, to znaczy jednoprzestrzenne, bez podziału na nawy, a dach wieńczy wieżyczka na sygnaturkę, mały dzwon używany w czasie mszy. Za murem klasztornym kryje się wirydarz, czyli wewnętrzny dziedziniec otoczony zabudową.
Klasztor założono na początku XVII wieku dla żeńskiej wspólnoty. Za jego fundatorkę źródła podają Elżbietę Mostowską, skarbnikową ziemi ciechanowskiej, choć część przekazów mówi jeszcze o wcześniejszym darze ziemi od Petroneli Podoskiej. Zabudowania wznoszono w latach 1609–1616. Dziś mieszkają tu klaryski kapucynki.
Trzy odbudowy w dwa wieki
Podobnie jak fara i kościół bernardynów, także ten kościół nękały pożary. Zniszczony ogniem w 1622 roku, został odbudowany, a w 1645 roku spłonął ponownie. W obecnej formie postawiono go w latach 1685–1694, staraniem wieloletniej przeoryszy Katarzyny Załuskiej, siostry biskupa płockiego Andrzeja Chryzostoma Załuskiego, który w 1694 roku świątynię konsekrował. Sto lat później, w latach 1786–1789, kościół odnowił Kazimierz Krasiński, oboźny wielki koronny, pod kierunkiem architekta Franciszka Szulca.
I wojna światowa uszkodziła zabudowania, więc po 1916 roku odremontowano je i powiększono pod kierunkiem architektów Kazimierza Skórewicza i Kazimierza Tołłoczki, tych samych, którzy pracowali wtedy przy innych przasnyskich klasztorach. Zachodnie skrzydło klasztoru, dobudowane w tamtym czasie, rozebrano w latach osiemdziesiątych XX wieku.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście PrzasnyszKwiecień 1941 roku
Najcięższa próba przyszła w czasie II wojny światowej. 2 kwietnia 1941 roku Niemcy aresztowali całą wspólnotę zakonną i wywieźli siostry do obozu przejściowego w Działdowie. Sam kościół zamieniono na magazyn i spichlerz, a część klasztoru na więzienie.
W Działdowie zmarła 25 lipca 1941 roku siostra Maria Teresa Kowalska, w zakonie Maria Teresa od Dzieciątka Jezus. Pochodziła z Warszawy, z rodziny niewierzącej, a mimo to wstąpiła do przasnyskiej wspólnoty i złożyła śluby wieczyste w 1928 roku. Według przekazu ofiarowała swoje życie w intencji uwolnienia pozostałych sióstr. Kilka dni po jej śmierci, 7 sierpnia 1941 roku, resztę wspólnoty rzeczywiście zwolniono. W 1999 roku Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną w gronie 108 polskich męczenników II wojny światowej. Po wojnie klasztor odbudowano w latach 1945–1946.
Zespół stoi przy ulicy Piłsudskiego 48 .
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Przasnysz — inne miejsca
- Carskie koszary w Przasnyszu Zespół carskich koszar przy ulicy Makowskiej w Przasnyszu z lat 1902–1912. Zdobyty w 1918 roku przez Polską Organizację Wojskową, do dziś wojskowy.
- Cmentarz żydowski w Przasnyszu i dzieje gminy Cmentarz żydowski przy ulicy Leszno w Przasnyszu z lapidarium z ocalałych macew. Historia społeczności, która pod koniec XIX wieku stanowiła ponad połowę miasta.
- Dom Sportowy w Przasnyszu Modernistyczny Dom Sportowy w Przasnyszu z lat 1930–1934, którego kamień węgielny wmurował prezydent Ignacy Mościcki. Dziś Miejski Dom Kultury, w rejestrze zabytków.
- Kamienice Rynku w Przasnyszu Kamienice przy Rynku w Przasnyszu, wzniesione w latach 20. XX wieku po zniszczeniach I wojny, według planu regulacyjnego Saskiego i Tołłoczki. Modernistyczne fasady.
- Kolej wąskotorowa w Przasnyszu: dworzec i most Wąskotorowa kolej w Przasnyszu, zbudowana przez wojsko w 1915 roku. Dworzec z 1930 roku i stalowy most na Węgierce po dawnej Mławskiej Kolei Wąskotorowej.
- Kościół i klasztor bernardynów w Przasnyszu Kościół świętego Jakuba i Anny w Przasnyszu, jeden z najpóźniejszych gotyckich w Polsce, ukończony w 1618 roku z fundacji Kostków. Dziś opiekują się nim pasjoniści.
- Kościół Wniebowzięcia NMP w Przasnyszu (fara) Gotycka fara w Przasnyszu z lat 1474–1485, dzwonnica z przełomu XV i XVI wieku, kaplice Kostków i chrzest świętego Stanisława. Najstarszy zabytek miasta.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół św. Klary i Józefa, oprac. Jan Maraśkiewicz, 2011
- Klasztor sióstr (przy kościele św. Klary i Józefa), oprac. Jan Maraśkiewicz, 2011
Bibliografia
- Katalog zabytków sztuki w Polsce, dawne województwo warszawskie. Przasnysz i okolice, red. I. Galicka, H. Sygietyńska, t. 10 (z. 18), Warszawa 1980
- Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, województwo ostrołęckie, ODZ, Warszawa 1989
- P.P. Gach, Kasaty zakonów na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska 1773–1914, Lublin 1984
- K. Kantak, Bernardyni Polscy, t. 1–2, Lwów 1933
- Klasztory bernardyńskie w Polsce w jej granicach historycznych, red. H.E. Wyczawski, Kalwaria Zebrzydowska 1985