Kolej wąskotorowa w Przasnyszu: dworzec i most

Kolej dotarła do Przasnysza za sprawą wojny. W 1915 roku niemieckie oddziały budowały na Mazowszu wąskotorową kolej polową, żeby dowozić zaopatrzenie na front wschodni w terenie pozbawionym dobrych dróg. Tor o rozstawie zaledwie sześciuset milimetrów dobiegł do Przasnysza na czterdziestym czwartym kilometrze linii, po czym przedłużano go dalej, w stronę Młodzianowa, Makowa Mazowieckiego i Różana. Przeprawą przez rzekę Węgierkę był wtedy drewniany most, typowy dla pruskich kolei polowych.

Po wojnie linię przejęło od wojska państwo i weszła ona w skład Mławskiej Kolei Wąskotorowej. Od 1924 roku w mieście działały dwie stacje wąskotorowe: Przasnysz i Przasnysz Miasto, połączone przeprawą mostową. Kolej woziła towary i pasażerów jeszcze przez dziesięciolecia, a ruch osobowy na przasnyskiej stacji zawieszono ostatecznie 2 maja 1986 roku. Około 1990 roku rozebrano większość torowiska.

Dworzec z 1930 roku

Z rozbudowy z początku lat trzydziestych pochodzi budynek stacyjny, wzniesiony w 1930 roku w duchu skromnego modernizmu. Wtedy też przebudowano dawną parowozownię pomocniczą z 1915 roku. Oba budynki przetrwały do dziś, choć zmieniły przeznaczenie: dworzec zamieniono na wielorodzinny dom mieszkalny, bez zmiany bryły, a parowozownię również na mieszkania. Obok stacji zachowała się rampa przeładunkowa, pierwotnie wyłożona kamieniem polnym i granitową kostką.

Most, który przyjechał z hutą w nazwie

Ciekawszy od dworca jest most na Węgierce. W 1930 roku, w miejscu pierwotnej drewnianej przeprawy, wykonano most stalowy, wzmocniony górnym łukiem. Konstrukcja jest nitowana, zbita setkami nitów, bo tak łączono stal w mostownictwie pierwszej połowy XX wieku. Autor projektu nie jest znany, ale most nosi cechy typowe dla przepraw budowanych w Europie między 1900 a 1939 rokiem, gdy inżynierowie chętnie sięgali po rozwiązanie łukowe, uważane wtedy za najmniej szpecące krajobraz.

Na stalowych kształtownikach mostu zachował się napis „Konigshutte”. To ślad walcowni w Królewskiej Hucie, dzisiejszym Chorzowie, i wskazówka, że przy budowie mogły posłużyć elementy przeniesione ze starszych, likwidowanych w międzywojniu linii wąskotorowych. Prace zabezpieczające konstrukcję prowadzono regularnie jeszcze w latach 1957–1984. Most stoi nad Węgierką , przy dawnym torowisku po wschodniej stronie miasta.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.