Dworzec kolejowy w Wyszkowie

Linię kolejową z Pilawy przez Tłuszcz do Ostrołęki oddano do użytku w 1897 roku, a osiem lat później, w 1905, przy dzisiejszej ulicy Okrzei stanął murowany dworzec. Wcześniej mógł tu działać tymczasowy budynek drewniany, ale to ten z 1905 roku przetrwał do naszych czasów, i to bez większych przeróbek.

Kamień i cegła

Dworzec zbudowano z czerwonej cegły, obustronnie otynkowanej, ale jego podmurówkę oblicowano ciosami z kamieni polnych, tego samego materiału, z którego wznoszono filary kolejowego mostu na Bugu. To parterowy budynek na wysokim cokole, z niską ścianką podnoszącą mury pod dachem i lekko wysuniętymi narożami, nakryty dachami dwuspadowymi. Otwory okienne i drzwiowe pozbawiono ozdobnych opasek, więc całość robi wrażenie surowej i użytkowej.

W środku największą przestrzenią jest poczekalnia, wyłożona drobną ceglastą terakotą. W jej ścianie zachowały się okienka dawnej kasy bagażowej i biletowej, a w bocznych pomieszczeniach pokoje zawiadowcy stacji z kaflowymi piecami. Starszą, północną część budynku przykryto drewnianymi stropami, młodszą, dobudowaną od południa w pierwszej połowie XX wieku, stropami betonowymi. Na północ od dworca stoi jeszcze rampa przeładunkowa z magazynem, pochodząca z czasu budowy mostu i linii.

Stacja, która przywoziła letników

Pod koniec XIX wieku stacja leżała na uboczu, daleko od miejskiego rynku. A jednak to właśnie ona odmieniła Wyszków. Podróż z warszawskiego Dworca Petersburskiego trwała około półtorej godziny, więc mieszkańcy stolicy chętnie przyjeżdżali nad Bug na wypoczynek. Dworcowy bufet cieszył się wśród podróżnych taką popularnością, że zapamiętano go w miejscowych kronikach.

Kolej przywiozła do Wyszkowa też przemysł. Wzdłuż torów pojawiły się bocznice i składy, a przez stację miasto połączyło się z resztą kraju. Wyszkowski dworzec należy do tej samej fali kolejowej architektury, co znacznie okazalszy dworzec w Grodzisku Mazowieckim, zbudowany dwadzieścia lat później w narodowym „stylu dworkowym”. Ten w Wyszkowie jest starszy, skromniejszy i bliższy surowej ceglanej architekturze kolei rosyjskiej.

Drugie życie

Po latach dworzec przeszedł w ręce miasta. Gmina odkupiła go od kolei wraz z przyległymi gruntami, a w jego wnętrzu, obok obsługi podróżnych, urządzono galerię sztuki. Ponadstuletni budynek, który zaczynał jako stacja na skraju rolniczej mieściny, stał się jednym z miejskich adresów kultury.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.