Kościół św. Idziego w Wyszkowie

Na wzniesieniu w północno-zachodniej części Wyszkowa, przy ulicy Białostockiej , stoi murowany kościół świętego Idziego Opata. Zbudowano go w latach 1793–1795 z fundacji biskupa Szembeka, a konsekrowano w 1798 roku. To jedna z najstarszych budowli miasta i najczystszy w nim przykład architektury klasycystycznej.

Parafia jest starsza od murów o kilka stuleci. Erygował ją biskup płocki Ścibor w 1378 roku, a pierwszy drewniany kościół stał tu podobno już od 1347 roku. Kolejne drewniane świątynie wznoszono w latach 1592, 1695 i 1720, aż w końcu XVIII wieku biskupi płoccy zdecydowali się na budowlę murowaną. Jej projekt bywa przypisywany Szymonowi Bogumiłowi Zugowi, temu samemu architektowi, którego nazwisko pojawia się przy pałacu w Rybienku, choć i tu źródła zastrzegają, że to tylko prawdopodobne autorstwo.

Klasycystyczna fasada z wieżą

Kościół założono na planie prostokąta, jako trójnawowy, z prezbiterium niewyodrębnionym z bryły i zamkniętym prostą ścianą. Od wschodu przylegają do korpusu dwie kwadratowe kaplice, nakryte osobnymi dachami. Wysoki, prostopadłościenny korpus ma wtopioną w fasadę wieżę, zwieńczoną charakterystycznym hełmem w kształcie obelisku.

Fasadę dzielą płaskie filary przylegające do ściany, tak zwane pilastry, sięgające obu kondygnacji i zwieńczone ozdobnym pasem z rzędem tryglifów, motywem znanym z antycznych świątyń. W jej środku otwiera się głęboka arkadowa wnęka z wejściem zamkniętym łagodnym, spłaszczonym łukiem, a nad nim umieszczono tablicę fundacyjną. Wnętrze dzielą dwa rzędy kolumn jońskich, a nawę główną i boczne przykryto półkolistym, beczkowatym sklepieniem.

W 1884 roku, staraniem księdza Józefa Szmejtera, do korpusu dobudowano dwie kaplice: Serca Jezusowego i Matki Bożej.

Pożar i odbudowa

Świątynia ucierpiała podczas I wojny światowej, ale dopiero druga wojna zniszczyła ją niemal doszczętnie. W wyniku bombardowania miasta budynek wraz z wyposażeniem strawił pożar. Ocalała jedynie kaplica Najświętszej Maryi Panny, a w niej ołtarz z dwoma obrazami i dwa dębowe konfesjonały. To w tej jednej kaplicy odprawiano msze aż do końca wojny, bo niemieckie władze nie pozwalały na prace remontowe.

Odbudowę parafianie zaczęli zaraz po wyzwoleniu. Prowadził ją najpierw ksiądz Leon Goszczycki, potem ksiądz Marceli Molski, a od 1946 roku ksiądz Józef Fydryszewski, i zakończono ją w 1948 roku. Ponowną konsekrację, pod pierwotnym wezwaniem świętego Idziego, biskup Tadeusz Paweł Zakrzewski odprawił w 1959 roku.

Co zostało w środku

W ołtarzu głównym stoi rzeźba przedstawiająca świętego Idziego z łanią u boku. W kaplicy południowej zachował się obraz Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej z drugiej połowy XVII wieku, ubrany w srebrną sukienkę. Wśród ocalałego wyposażenia są też dwa rokokowe feretrony z XVIII wieku, czyli obrazy noszone w procesjach, barokowa puszka na komunikanty oraz relikwie świętego Klemensa i świętej Faustyny.

Kościół otacza murowane ogrodzenie, obejmujące dawny cmentarz przykościelny. To tu chowano wyszkowian, dopóki na początku XIX wieku pochówków nie przeniesiono poza miasto, na cmentarz na Nadgórzu.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.