Grójecka kolej wąskotorowa i jej dworzec

Na wschodnim skraju Grójca, przy ulicy Przedstacyjnej 2 , stoi budynek, do którego nie dojeżdża już żaden pociąg. To dworzec grójeckiej kolei wąskotorowej, ostatni przystanek linii, która przez dziesięciolecia łączyła miasto z Warszawą.

Linia, która dotarła do Grójca w 1914 roku

Wąskotorówka o rozstawie szyn tysiąca milimetrów, znacznie węższym niż w zwykłej kolei, rosła etapami z północy. Pierwsze odcinki pod Warszawą powstały jeszcze pod koniec XIX wieku i sięgały kolejno Piaseczna oraz Góry Kalwarii. Do Grójca tory doprowadziła w 1914 roku spółka Warszawskie Koleje Dojazdowe, i w tym samym roku stanął tutejszy dworzec. Kolejka woziła nie tylko pasażerów. Jednym z jej głównych ładunków była cegła z okolicznych cegielni, potrzebna na budowach rozrastającej się Warszawy.

Stację rozbudowywano jeszcze przez lata. W 1936 roku uruchomiono ręczną obrotnicę, na której zawracano parowozy, a w 1943 postawiono wieżę ciśnień.

Dworzec i jego drugie życie

Budynek dworca postawiono na kamiennej podmurówce, z palonej cegły. Składa się z dwóch przylegających do siebie części: parterowej z użytkowym poddaszem oraz wyższej, dwukondygnacyjnej na kwadratowym rzucie. Nakrywa je wysoki, łamany dach o dwóch spadkach. Frontem budynek zwrócony jest ku wschodowi, tam gdzie kiedyś dochodziły perony.

Ruch pasażerski na linii zawieszono w 1991 roku, a towarowy pięć lat później. Sam dworzec doczekał się jednak nowego zadania. Po gruntownej rewitalizacji, przeprowadzonej w latach 2024–2025, mieści się w nim filia Grójeckiego Ośrodka Kultury. Z południowego odcinka dawnej trasy, między Piasecznem a Tarczynem, została z kolei turystyczna kolejka, którą wciąż można przejechać.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.