Herb: Grójec
PRZEWODNIK PO MIEŚCIEGrójec

Grójec: carskie koszary i kościół chrztu Piotra Skargi

Co zobaczyć w Grójcu: klasycystyczny rynek z ratuszem, carskie koszary zamienione na szkoły, szpital księdza Skargi i gotycki kościół świętego Mikołaja.

Klasycystyczny ratusz w Grójcu: żółto-biała fasada z boniowanym parterem, trójkątnym szczytem z okrągłym oknem i białą wieżyczką zegarową na dachu. Przed wejściem flagi i tabliczka z numerem 2.
Fot. Radosław Botev, CC BY-SA 4.0

W 1777 roku Grójec liczył zaledwie 59 domów skupionych wokół rynku. Pozostałą zabudowę pochłonęły wojny XVIII wieku. Prawie wszystko, co stoi tu dziś, powstało w XIX wieku, gdy miasto odbudowało się jako siedziba rosyjskiego garnizonu, a potem powiatu. Starszy jest tylko gotycki kościół na wzgórzu, przy którym według tradycji ochrzczono Piotra Skargę.

Kościół św. Mikołaja

Gotycki kościół świętego Mikołaja w Grójcu na wzgórzu: bielone ściany z odsłoniętej czerwonej cegły, przypory, ostrołukowe okna i smukła wieżyczka na dachu, poniżej murowane schody i mur oporowy. Osobny wpisKościół świętego Mikołaja w Grójcu
Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

Najstarsza warstwa Grójca leży na wzgórzu w północno-zachodniej części miasta. Gotycki kościół świętego Mikołaja ufundował książę mazowiecki Janusz I Starszy, a część z ołtarzem głównym ukończono w 1398 roku. W środku stoi piaskowcowa chrzcielnica z datą 1482 i herbem szlacheckim Półkozic. Według miejscowej tradycji ochrzczono przy niej Piotra Skargę, kaznodzieję i autora „Kazań sejmowych”, urodzonego pod Grójcem w 1536 roku. Skarga uczył się potem w tutejszej szkole parafialnej. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica z 1889 roku.

Rynek i ratusz

Rynek jest prostokątny, mniej więcej 45 na 60 metrów, a z każdego jego narożnika wychodzą po dwie ulice. W północnej pierzei, przy Placu Wolności 2 , stoi ratusz z około 1821 roku. Bywa przypisywany architektowi Hilaremu Szpilowskiemu, który stawiał klasycystyczne ratusze także w pobliskim Piasecznie i Mogielnicy, choć autorstwo grójeckiego budynku nie jest pewne. Parter pokrywają poziome bruzdy udające kamienne bloki, a na dachu siedzi wieżyczka z tarczami zegarowymi. W dawnej siedzibie władz miejskich działa dziś Urząd Stanu Cywilnego.

Na dobre życie wróciło jednak do miasta dopiero w latach 30. XIX wieku, gdy zbudowano drogę bitą do Warszawy i gdy stanął tu rosyjski garnizon. W połowie stulecia rynek obudował się zwartą zabudową, w większości parterową i jednopiętrową, ze skromnymi klasycystycznymi ozdobami.

Dawna poczta

Na południe od rynku, przy Alei Niepodległości 6 , wzniesiono w pierwszej połowie XIX wieku pocztę. Wygląda jak klasycystyczna willa: siedem okien w rzędzie, wysunięta do przodu część środkowa i mocno wystający gzyms pod dachem. Po bokach dziedzińca zostały bramy wjazdowe oraz dawna stajnia i wozownia.

Przy tej samej alei, pod numerem 20 , stoi klasycystyczny gmach urzędowy z czasów, gdy Grójec został stolicą powiatu. Rosyjska reforma z 1867 roku rozpisała nowe powiaty na całe Królestwo Polskie, a grójecki powiększono jeszcze w 1879 roku. Dziś w budynku mieści się Prokuratura Rejonowa.

Kaplica Makowskich

Klasycystyczna kaplica grobowa rodziny Makowskich na cmentarzu w Grójcu: bielona bryła z trójkątnym frontonem wspartym na pilastrach, łukowe drewniane drzwi i wieżyczka z krzyżem, wokół nagrobki. Osobny wpisKaplica Makowskich w Grójcu
Fot. PiotrDworzecki, CC BY-SA 3.0 PL

Główną aleję cmentarza katolickiego przy ulicy Mszczonowskiej zamyka kaplica Makowskich, klasycystyczny grobowiec jednej rodziny, postawiony w 1851 roku przez Leonarda Makowskiego. Wejście ujęto parami płaskich półkolumn pod trójkątnym szczytem, a pod kaplicą jest krypta. Dziś służy też jako kaplica cmentarna.

Szpital księdza Piotra Skargi

Klasycystyczny budynek dawnego szpitala w Grójcu: szara fasada z trójkątnym szczytem i pilastrami, na ścianie tablica poświęcona księdzu Piotrowi Skardze. Osobny wpisSzpital księdza Piotra Skargi w Grójcu
Fot. ZeroJeden, CC BY-SA 3.0 PL

W latach 1855–1857 miasto dostało pierwszy murowany szpital, zbudowany według projektu architekta A. Gołońskiego. Nosi imię Skargi i stoi przy ulicy nazwanej dziś jego nazwiskiem. Bywa wiązany z wcześniejszą fundacją szpitalną samego kaznodziei z początku XVII wieku, choć pewności co do tego nie ma.

Jatki

Pierzeja dawnych jatek przy ulicy Jatkowej w Grójcu: parterowe i piętrowe budynki z witrynami sklepowymi i szyldami sklepów spożywczych, wzdłuż ulicy zaparkowane samochody. Osobny wpisJatki w Grójcu
Fot. ZeroJeden, CC BY-SA 3.0 PL

W trzeciej ćwierci XIX wieku przy ulicy Jatkowej urządzono miejski targ. Zespół dawnych jatek to trzy murowane budynki sklepowe z jednym piętrem, połączone parterowymi łącznikami, między którymi mieściły się drewniane stragany rzeźników.

Carskie koszary

Klasycystyczny budynek dawnych koszar, dziś Szkoła Podstawowa nr 3, na rogu ulicy Armii Krajowej w Grójcu: żółta fasada z pilastrami i trójkątnym szczytem, do której dostawione jest niższe skrzydło. Osobny wpisCarskie koszary w Grójcu
Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0

Garnizon dostał własne budynki przed 1860 rokiem. Przy ulicy Armii Krajowej stanęły carskie koszary dla oddziału Kozaków, a razem z nimi cerkiew dla żołnierzy, pierwsza prawosławna świątynia w centralnej Polsce.

Po odejściu Rosjan, w 1918 roku, koszary zajęło gimnazjum imienia Piotra Skargi. Dziś jest tu Szkoła Podstawowa nr 3, a w dawnej cerkwi, której obniżono mury, urządzono salę gimnastyczną.

Dworzec kolejki wąskotorowej

Odrestaurowany budynek dworca grójeckiej kolei wąskotorowej: kremowa elewacja na kamiennym cokole, czerwony dach z lukarnami, wysokie okna i drzwi oraz napis Grójec na ścianie szczytowej. Osobny wpisGrójecka kolej wąskotorowa i jej dworzec
Fot. grojecmiasto.pl

W 1914 roku Warszawskie Koleje Dojazdowe doprowadziły do Grójca wąskie tory. Na wschodnim skraju miasta, przy ulicy Przedstacyjnej, stanął wtedy dworzec grójeckiej kolei wąskotorowej. Kolejka woziła pasażerów, a także cegłę z okolicznych cegielni na budowy rozrastającej się Warszawy. Pociągi już tu nie dojeżdżają, a w dawnym dworcu działa ośrodek kultury.

Cmentarz żydowski

Czarna tablica na kamiennym pomniku na cmentarzu żydowskim w Grójcu, z napisem po polsku i w jidysz o bratniej mogile 200 grójeckich Żydów zamordowanych w 1943 roku. Osobny wpisCmentarz żydowski w Grójcu
Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 PL

Przy ulicy Mogielnickiej, tuż obok cmentarza katolickiego, leży cmentarz żydowski założony w 1794 roku i kilkakrotnie powiększany, bo przez blisko półtora wieku chowała tu zmarłych grójecka społeczność żydowska. W czasie drugiej wojny Niemcy zdewastowali cmentarz i nie przetrwał ani jeden cały nagrobek. Po wojnie złożono tu w zbiorowej mogile szczątki około dwustu Żydów rozstrzelanych w 1943 roku w pobliskim Chynowie. W 2004 roku cmentarz uporządkowano staraniem Fundacji Nissenbaumów.

Udostępnij Facebook

Grójec: wszystkie miejsca

Grójec · 16 sierpnia 2026

Carskie koszary w Grójcu

Carskie koszary w Grójcu: budynki wzniesione przed 1860 rokiem dla oddziału Kozaków, wraz z cerkwią, po 1918 roku zamienione na polskie szkoły.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Cmentarz żydowski w Grójcu

Cmentarz żydowski w Grójcu przy ulicy Mogielnickiej: założony w 1794 roku, zniszczony w czasie wojny, uporządkowany w 2004 roku staraniem Fundacji Nissenbaumów.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Grójecka kolej wąskotorowa i jej dworzec

Grójecka kolej wąskotorowa: wąskotorowy dworzec z 1914 roku przy ulicy Przedstacyjnej, dawna stacja Warszawskich Kolei Dojazdowych, dziś ośrodek kultury.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Jatki w Grójcu

Jatki w Grójcu przy ulicy Jatkowej: zespół trzech piętrowych budynków sklepowych z trzeciej ćwierci XIX wieku, dawne miejskie stragany rzeźnicze.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Kaplica Makowskich w Grójcu

Kaplica grobowa rodziny Makowskich w Grójcu: klasycystyczny grobowiec z 1851 roku na cmentarzu przy ulicy Mszczonowskiej, dziś także kaplica cmentarna.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Kościół świętego Mikołaja w Grójcu

Gotycki kościół świętego Mikołaja w Grójcu: fundacja Janusza I Starszego, chrzcielnica z 1482 roku, przy której ochrzczono Piotra Skargę, i drewniana dzwonnica.

Grójec · 16 sierpnia 2026

Szpital księdza Piotra Skargi w Grójcu

Szpital w Grójcu: pierwszy murowany szpital w mieście z lat 1855-1857, projektu A. Gołońskiego, nazwany imieniem księdza Piotra Skargi.