Klasztor benedyktynek i sanktuarium w Sierpcu

Na najwyższym punkcie Sierpca, nad doliną Sierpienicy, stoi ceglany kościół, do którego miasto przez pół tysiąca lat schodziło się na pielgrzymki. Wzgórze nosi nazwę Loret. Wszystko zaczęło się tu od jednego zdarzenia z 1483 roku, w czasie zarazy: klerykowi imieniem Andrzej z Sierpca miała ukazać się Matka Boża i poleciła wznieść w tym miejscu świątynię. Rok później stanęła drewniana kaplica, a przed końcem XV wieku murowany kościół, który przetrwał do dziś.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Murowaną świątynię na wzgórzu przy Wojska Polskiego zaczęto wznosić w 1485 roku, a ukończono w 1513, staraniem Prokopa Sieprskiego, jednego z ówczesnych właścicieli miasta. Osadził przy niej księży, których obowiązkiem było codzienne odprawianie nabożeństw. To gotycki kościół z cegły, z ostrołukowym portalem wejściowym i barokowymi szczytami dostawionymi później. Wnętrze przykrywają murowane sklepienia.

Kościół palił się i był odbudowywany kilka razy, najgroźniej po pożarze z 1794 roku. Zniszczyła go też ostatnia wojna. W latach 70. XX wieku zbito zewnętrzne tynki i odsłonięto surową cegłę, w której budowla stoi dzisiaj.

Sercem sanktuarium jest figura Matki Bożej Sierpeckiej: gotycka rzeźba Marii stojącej z Dzieciątkiem na ręku i jabłkiem w lewej dłoni. Badacze datują ją na lata 1360–1390 i wiążą ze sztuką pogranicza sądecko-spiskiego, a więc jest starsza od samego kościoła. W 1983 roku figurę ukoronowano, a korony założył jej kardynał Franciszek Macharski. Kilka lat wcześniej, w 1981 roku, przy kościele erygowano osobną parafię świętego Benedykta.

Klasztor benedyktynek

Zakonnice pojawiły się przy kościele w pierwszej połowie XVII wieku. Benedyktynki sprowadzono do Sierpca z Chełmna w latach 1620–1625, a osiadły tu na dobre 8 lutego 1625 roku. Fundatorką była Anna Potulicka. Tu przekazy się rozchodzą: część z nich za założycielkę klasztoru podaje nie Annę, lecz jej córkę Zofię, która znalazła się wśród pierwszych sióstr. Zgodne są za to co do jednego, że pieniądze i grunt na klasztor dała ta sama rodzina.

Pierwszy klasztor był drewniany i spłonął w 1703 roku. Na jego miejscu stanął murowany, ufundowany przez Katarzynę Radziwiłłową, ten sam, który stoi do dziś. Ma dwuspadowy dach, wieżyczkę na sygnaturkę i krzyżowe sklepienia. Pożar z 1794 roku strawił także jego, po czym budynek odnowiono na początku XIX wieku. Przez pewien czas, od końca XIX wieku, mieściło się w nim więzienie. Po ostatniej wojnie klasztor wrócił do benedyktynek, tym razem przybyłych z Nieświeża, i pozostaje objęty ścisłą klauzurą.

Dzwonnica, która niejeden dzwon przeżyła

Osobno, na skraju dawnego cmentarza przykościelnego, stoi murowana dzwonnica. Jej historia to w gruncie rzeczy historia sierpeckich dzwonów, bo sama budowla kilka razy zmieniała mieszkańców. Przez wieki dzwony wisiały w drewnianej dzwonnicy, wzmiankowanej już w 1609 roku, kiedy miała ich trzy. Ta drewniana spłonęła w wielkim pożarze 1794 roku. Nowej, murowanej, doczekano się dopiero po czterdziestu trzech latach, w 1837 roku. Zbudowano ją na planie czworoboku, z dwuspadowym dachem i dwoma dzwonami zawieszonymi w sąsiednich arkadach.

W 1918 roku władze okupacyjne zdjęły z sierpeckich kościołów spiżowe dzwony i przetopiły je na potrzeby wojska. To samo powtórzyło się w czasie drugiej wojny. Przez ponad dziesięć lat wzgórze milczało. Pierwszy powojenny dzwon, „Benedykt Wincenty”, odlał w 1950 roku płocczanin Franciszek Bręgosz, staraniem proboszcza Ludomira Lissowskiego i ze składek parafian. Drugi, „Maria”, zawieszono w 1972 roku, w pięćsetlecie fundacji kościoła; wykonała go przemyska odlewnia Felczyńskich, a poświęcił biskup płocki Bogdan Sikorski. Najmłodszy, „Błogosławiony Jan Paweł II”, zawisł w 2011 roku i zastąpił pęknięty głos Benedykta Wincentego.

Jak trafić

Zespół klasztorny leży na północnym krańcu miasta, przy ulicy Wojska Polskiego 28 , kilka minut piechotą od rynku. Kościół i dzwonnicę można obejść z zewnątrz o każdej porze; klasztor pozostaje w klauzurze i nie jest udostępniany do zwiedzania.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.