Zabytkowe domy i kamienice Sierpca

Sierpc jest miastem w połowie drewnianym, w połowie murowanym. Idąc od rynku pod górę bocznymi uliczkami, mija się na przemian parterowe chałupy z bali i piętrowe ceglane kamienice. Jedne i drugie to w większości domy z przełomu XIX i XX wieku oraz z dwudziestolecia międzywojennego, z czasu, gdy miasto rosło. Wiele z nich stoi pod adresami, które kilka razy zmieniały nazwę: dzisiejsza Piastowska bywała Armii Czerwonej, ulica 11 Listopada nosiła miano 22 Lipca.

Drewniane miasto

Najbardziej sierpecka jest tu zabudowa drewniana. To domy o konstrukcji zrębowej, budowane z poziomo układanych bali, często postawione na murowanej, ceglanej podmurówce, a niekiedy z jedną ścianą murowaną. Ich rozpoznawalnym znakiem jest wnęka obejmująca drzwi wejściowe i sposób zdobienia fasady, powtarzające się od domu do domu na tyle regularnie, że stają się cechą całego miasta. Taki właśnie jest choćby dom przy Benedyktyńskiej 4 , stojący jakieś pięćdziesiąt metrów od fary.

Kilka z tych domów było ozdobniejszych od reszty. Do najbardziej zdobnych należał drewniany dom przy Piastowskiej 6 , wzniesiony około 1870 roku i związany z rodziną Majorkowskich, jeden z ozdobniejszych drewnianych domów w centrum. Piętrowy drewniany dom przy Placu Chopina 16 zamyka od północy pierzeję dawnego Nowego Rynku i wyróżnia się bogato rzeźbioną w drewnie dekoracją.

Nie wszystkie z tych domów przetrwały. Drewniany dom z ogrodem przy Farnej 24 pamiętali sierpczanie pod wieloma nazwami: dom Kulasińskich, Dom Ludowy, szpital, biblioteka. Jego historia sięgała pierwszej wojny i lat międzywojennych. W nocy 29 maja 2022 roku opuszczony budynek strawił pożar.

Murowane kamienice

Drugą twarzą miasta są ceglane kamienice. Najokazalsza z nich to kamienica przy Płockiej 1 , wzniesiona w 1879 roku. Zbudowano ją w formach klasycystycznych, z długą, ozdobną fasadą na wzór pałacu, i do dziś jest jednym z ważniejszych budynków przy głównej ulicy.

Większość pozostałych to kamienice czynszowe z przełomu wieków i z lat międzywojennych, stawiane pod wynajem, zwykle ze sklepami na parterze i mieszkaniami wyżej. Taka jest kamienica przy 11 Listopada 21 , postawiona z ręcznie formowanej cegły na stoku wzgórza nad Sierpienicą; z powodu spadku terenu ma od południa trzy kondygnacje, a od północy dwie. Nieco dalej, pod numerem 31 tej samej ulicy, stoi kolejna czynszówka, z efektowną metalową klatką schodową zdobioną wygiętym prętem. W samym centrum, o krok na zachód od fary, stoi kamienica przy Biskupa Floriana 7 .

Te dwie tkanki, drewniana i murowana, przenikają się w Sierpcu na jednej ulicy. Najlepiej widać to przy Piastowskiej i Płockiej, gdzie zrębowa chałupa sąsiaduje z ceglaną kamienicą, a jedna i druga pochodzi z tego samego pokolenia budowniczych.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.