Herb: Sierpc
PRZEWODNIK PO MIEŚCIESierpc

Sierpc: klasztor benedyktynek i carski garnizon

Co zobaczyć w Sierpcu: wzgórze benedyktynek z cudowną figurą, ślady carskiego garnizonu, dworzec w stylu dworkowym, drewniane domy i skansen za miastem.

Kościół i klasztor benedyktynek w Sierpcu na zalesionym wzgórzu nad doliną Sierpienicy.
Fot. Michelangelo, CC BY 3.0

Sierpc leży na wzgórzach nad rzeką Sierpienicą. Na najwyższym z nich stoi gotycki kościół benedyktynek z czczoną od XV wieku figurą Matki Bożej, a w dole ceglane pamiątki po carskim garnizonie, dworzec z lat dwudziestych i drewniane domy z bali. Za miastem jest jeszcze skansen, największy magnes okolicy.

Kościół farny

Gotycka wieża i bryła kościoła farnego śś. Wita, Modesta i Krescencji w Sierpcu z placem przed nim. Osobny wpisKościół farny w Sierpcu
Fot. Maciej Zieliński, CC BY 3.0

Zaczęło się od kościoła i jarmarku. W średniowieczu Sierpc słynął z sukiennictwa, a jego właścicielami był ród Sierpskich. W 1322 roku książę Wacław przekazał Sierpc biskupowi płockiemu i zezwolił na założenie tu miasta. W zachodniej części starego miasta stoi fara, kościół pod wezwaniem świętych Wita, Modesta i Krescencji. Parafia należy do najstarszych na północnym Mazowszu, a obecną, gotycko-barokową świątynię ufundowali w XV wieku bracia Prokop i Feliks Sieprscy. To oni w 1489 roku wyrobili miastu przywilej na doroczny jarmark. W 1534 roku, przy działach spadkowych w rodzie, Sierpc podzielono na dwie części: północną, do Sierpienicy, i południową. W farze zachowała się ich rodowa kaplica grobowa i barokowy ołtarz główny.

Klasztor benedyktynek i sanktuarium

Gotycki, ceglany kościół Wniebowzięcia NMP w Sierpcu z ryzalitem kryjącym sygnaturkę. Osobny wpisKlasztor benedyktynek i sanktuarium w Sierpcu
Fot. Przemysław Jahr, domena publiczna

Najwyższym punktem miasta jest wzgórze Loret na jego północnym krańcu. Stoi na nim gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, wzniesiony na przełomie XV i XVI wieku, oraz murowany klasztor benedyktynek. To sanktuarium: czczona jest tu gotycka figura Matki Bożej Sierpeckiej, a początek kultu wiąże się z objawieniem z 1483 roku. Obok kościoła stoi murowana dzwonnica, której dzieje to dzieje kolejnych sierpeckich dzwonów, zabieranych na wojny i odlewanych na nowo.

Lamus dworski

Drewniany lamus dworski zwany Kasztelanką w Sierpcu, z charakterystycznym łamanym dachem, wśród drzew. Osobny wpisLamus dworski w Sierpcu, czyli Kasztelanka
Fot. Kot.peter, CC BY-SA 3.0 PL

Na skarpie nad Sierpienicą, na wschód od Starego Rynku, stoi niski drewniany budynek zwany Kasztelanką. Wbrew nazwie nie jest dworem, tylko dworskim lamusem, czyli budynkiem na zapasy i cenne rzeczy. Datuje się go na koniec XVIII wieku, ale stoi na piwnicach z XVI wieku, starszych od niego o ponad dwa stulecia. Ma dach o nietypowym załamaniu, jakiego nie ma nigdzie indziej w Polsce.

Zabytkowe domy i kamienice

Piętrowy drewniany dom o konstrukcji zrębowej przy ulicy w Sierpcu, z sąsiednią kamienicą. Osobny wpisZabytkowe domy i kamienice Sierpca
Fot. Grzegorz W. Tężycki, CC BY-SA 4.0

W XIX wieku Sierpc był miastem w połowie drewnianym. Wśród murowanych kamienic czynszowych stoją parterowe chałupy z bali, z charakterystyczną ozdobną wnęką wokół drzwi. Najokazalsza z kamienic, przy Płockiej 1, powstała w 1879 roku w formach klasycystycznych.

Ślady carskiego garnizonu

Budynek dawnej cerkwi garnizonowej w Sierpcu z kolumnowym portykiem, dziś Sąd Rejonowy. Osobny wpisŚlady carskiego garnizonu w Sierpcu
Fot. Michelangelo, domena publiczna

Na przełomie XIX i XX wieku, pod zaborem rosyjskim, w Sierpcu na dwadzieścia lat rozłożył się carski garnizon, pułk rosyjskich dragonów. Wojsko zostawiło po sobie kilka murowanych budynków wzdłuż ulicy Płockiej: dawną cerkiew garnizonową, w której dziś urzęduje Sąd Rejonowy, ceglaną łaźnię pułkową i maneż, czyli krytą ujeżdżalnię koni.

Kościół św. Stanisława Kostki

Neogotycki kościół świętego Stanisława Kostki w Sierpcu nocą, z podświetloną ceglaną wieżą. Osobny wpisKościół świętego Stanisława Kostki w Sierpcu
Fot. Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Przy tej samej ulicy Płockiej, między rynkiem a dawnym garnizonem, stoi ceglany kościół świętego Stanisława Kostki. Zbudowali go w 1913 roku miejscowi ewangelicy, niewielka społeczność, której w mieście już nie ma. Po wojnie świątynia przeszła w ręce katolików i została rozbudowana. To jedyna zachowana pamiątka po sierpeckich protestantach.

Dworzec kolejowy

Kolej dotarła do Sierpca późno. Pierwszą, wąskotorową linię zbudowało tu wojsko niemieckie w czasie pierwszej wojny, a normalnotorowe połączenie z Nasielskiem otwarto oficjalnie w 1925 roku. Rok wcześniej stanął okazały dworzec w stylu dworkowym, nawiązującym do polskiego dworu szlacheckiego: z masywną bryłą, stromymi dachami i bogato zdobionymi wejściami. W następnych latach doszły linie do Płocka, Torunia i Brodnicy, a w 1937 roku Sierpc stał się ważnym węzłem kolejowym. Bliźniaczy dworzec, na tej samej linii i w tym samym stylu, stoi w Płońsku.

Muzeum Wsi Mazowieckiej

Na zachód od Sierpca, nad Sierpienicą i Skrwą, leży skansen , czyli park etnograficzny Muzeum Wsi Mazowieckiej. Placówkę powołano w 1971 roku, a pierwsze budynki zaczęto przenosić na jej teren pod koniec lat 70. Dziś zajmuje ponad sześćdziesiąt hektarów i gromadzi ponad osiemdziesiąt obiektów: zagrody chłopskie, dwór, wiatrak, osiemnastowieczny drewniany kościół przeniesiony z Drążdżewa i karczmę z Sochocina.

Udostępnij Facebook

Sierpc: wszystkie miejsca

Sierpc · 7 września 2026

Ślady carskiego garnizonu w Sierpcu

Garnizon carski w Sierpcu zostawił po sobie cerkiew, łaźnię pułkową, maneż i koszary. Ślad rosyjskiej kawalerii, która na dwadzieścia lat rozłożyła się w mieście i odmieniła jego architekturę.

Sierpc · 7 września 2026

Klasztor benedyktynek i sanktuarium w Sierpcu

Klasztor benedyktynek w Sierpcu i sanktuarium Matki Bożej Sierpeckiej: gotycki kościół na wzgórzu Loret, cudowna figura sprzed sześciu wieków i dzwonnica, która niejeden dzwon przeżyła.

Sierpc · 7 września 2026

Kościół farny w Sierpcu

Kościół farny w Sierpcu pod wezwaniem świętych Wita, Modesta i Krescencji: gotycko-barokowa świątynia z XV wieku, fundacja Sierpskich, z kaplicą grobową dawnych właścicieli miasta.

Sierpc · 7 września 2026

Kościół świętego Stanisława Kostki w Sierpcu

Kościół św. Stanisława Kostki w Sierpcu zbudowali w 1913 roku miejscowi ewangelicy. Po wojnie katolicki, dziś neogotycki, jest jedyną pamiątką po protestanckiej społeczności miasta.

Sierpc · 7 września 2026

Lamus dworski w Sierpcu, czyli Kasztelanka

Lamus dworski w Sierpcu, zwany Kasztelanką, to drewniany budynek na piwnicach o trzy wieki od niego starszych, z odwróconym dachem polskim, jakiego nie ma nigdzie indziej w Polsce.

Sierpc · 7 września 2026

Zabytkowe domy i kamienice Sierpca

Zabytkowe domy Sierpca to miasto w połowie drewniane, w połowie murowane: zrębowe chałupy z ozdobną wnęką wokół drzwi i ceglane kamienice czynszowe ze sklepami na parterze.