Zajazd pocztowy w Serocku

Przy ulicy Pułtuskiej, głównej dziś arterii Serocka, stoi podłużny budynek ze skrzydłami ustawionymi prostopadle do drogi. To dawny zajazd pocztowy. Powstał po to, żeby na drodze łączącej Warszawę z Petersburgiem można było zmienić konie, coś zjeść i przenocować, a mimo późniejszych przebudów wciąż widać, jak był pomyślany.

Poczthalteria przy Trakcie Petersburskim

Zespół wzniesiono w drugiej ćwierci XIX wieku, przy trakcie prowadzącym z Warszawy przez Pułtusk i Kowno dalej do Petersburga. Drogi tego typu Imperium Rosyjskie budowało przede wszystkim dla wojska i poczty carskiej. Karta ewidencyjna datuje budowę serockiego zajazdu na lata trzydzieste i czterdzieste XIX wieku, inne źródła cofają ją do lat 1824–1828.

Był to typ mniejszej poczthalterii, czyli stacji pocztowej, wzniesionej według znormalizowanej dokumentacji opracowanej przez Dyrekcję Generalną Dróg i Mostów w 1824 roku. Projekt sporządził budowniczy Jan Perkowski, a zatwierdził go Henryk Marconi, architekt włoskiego pochodzenia pracujący wtedy dla administracji Królestwa Polskiego. Według tego samego wzoru powstały zajazdy pocztowe w pobliskiej Jabłonnej oraz w Stawiskach i Szczuczynie.

Cztery skrzydła, dwie bramy

Główny budynek mieścił izbę szynkową z pokojami gościnnymi, kuchnię i mieszkanie obsługi stacji. W głębi działki, ustawione poprzecznie, stały symetryczne budynki stajni i wozowni: jeden przy numerze Pułtuska 15 , oficyny po bokach pod numerami 13 i 17. Obsługa wymieniała tu konie kurierom i zabezpieczała przejazdy rodziny cesarskiej oraz urzędników.

Pierwotnie zajazd składał się z czterech skrzydeł, dziś zostały trzy. Na dziedziniec prowadziły dwie bramy, do naszych czasów przetrwała jedna. Mimo to symetryczny układ całości nadal daje się odczytać. Mieszkańcy nazywają zespół „napoleonkami”, ale nazwa jest myląca: budynki nie mają nic wspólnego z Napoleonem, powstały kilkanaście lat po jego kampaniach.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.