Rynek i stare kamienice w Serocku

Rynek w Serocku zachował układ ulic z czasów lokacji miasta w XV wieku, a bruk z kocich łbów położono na nim w latach 1846–1848 i leży do dziś. Sam plac nigdy jednak nie zdążył w całości zamienić się w murowany. Między pożarem a wojną została z jego zabudowy zaledwie garść domów.

Od drewnianych szczytów do muru

Jeszcze w połowie XIX wieku wokół rynku stały wyłącznie drewniane domy ustawione szczytem do placu, typowe dla małych miast mazowieckich. Pierwsze parterowe budynki murowane pojawiły się dopiero około połowy stulecia. Prawdziwą zmianę przyniósł wielki pożar z 1893 roku: odbudowa po nim ruszyła już w cegle, częściowo z pobliskiej cegielni w Wierzbicy, i to wtedy powstały pierzejowe kamienice.

Murowana zabudowa rynku nigdy nie została w pełni domknięta. Najgęściej stanęła w pierzei zachodniej, ta jednak została całkowicie zniszczona w czasie wojny. Pierzeja południowa przetrwała i dopiero w latach dziewięćdziesiątych uzupełniono ją nowymi domami. Z dawnych murowanych kamienic wpisano do rejestru zabytków cztery, pod numerami 1, 5, 14 i 16.

Cztery, które zostały

Dom przy Rynku 14 zbudowano na przełomie XIX i XX wieku w modnej wtedy stylistyce z widocznym licem czerwonej cegły. Zdobią go gzymsy, fryzy i łukowe nadproża okienne ze zwornikami, a balustrady balkonów mają neogotyckie motywy. Sąsiedni narożnikowy budynek przy Rynku 16 powstał około połowy XIX wieku i mieścił od strony placu cztery osobne lokale handlowe. Oba zostały uszkodzone w czasie wojny i odbudowane.

W północnej pierzei stoi kamienica Sajnogów pod numerem 5 . Zagrała ona w filmie Janusza Zaorskiego „Partita na instrument drewniany” z 1975 roku. Osobną historię ma narożny dom u zbiegu rynku i ulicy Kościuszki . Na jego parterze mieściły się pierwotnie sklepy i warsztaty rzemieślnicze, dostępne wprost z ulicy. Pod koniec wojny budynek spłonął, a po odbudowie stracił dach i balkon nad ściętym narożnikiem.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.