Kamienice pułtuskiego rynku

Obie pierzeje pułtuskiego rynku to ciąg murowanych kamienic z XVIII i XIX wieku. Z osobna żadna nie jest wielkim zabytkiem, ale razem tworzą jedną z najdłuższych rynkowych zabudów w kraju, a ich dzieje sporo o mieście mówią. Były w nich powiatowe urzędy, prawosławna kaplica z czasów zaboru i mieszkania żydowskich rodzin, które wojna wymazała z Pułtuska.

Rynek 23: od władz powiatu do posterunku

Kamienicę przy Rynku 23 wzniesiono w 1827 roku na potrzeby władz powiatowych, zapewne na starszych piwnicach. Od końca XIX wieku aż do drugiej wojny światowej mieściły się w niej władze miejskie, a po 1946 roku przejął ją Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, później milicja i policja. To jeden budynek, w którym zmieściła się większość historii administracyjnej miasta.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieściePułtusk: zamek biskupów nad Narwią i najdłuższy rynek

Dom Organika i prawosławna kaplica

Kamienica zwana Domem Organika, przy Rynku 11 , powstała około 1829 roku jako parterowa, a do dzisiejszej formy nadbudowano ją w 1856 roku. W 1876 roku część budynku zaadaptowano na prawosławną kaplicę, co było znakiem czasów zaboru rosyjskiego i obecności rosyjskiego garnizonu w mieście.

Sąsiednie domy przy Rynku 9 i 15 pochodzą z pierwszej połowy XIX wieku, a kamienica pod numerem 13, wzniesiona w drugiej ćwierci tego stulecia, do 1941 roku pozostawała w rękach żydowskiej rodziny. Wiele rynkowych domów miało przed wojną żydowskich właścicieli, co przypomina o dawnym, wielokulturowym Pułtusku.

Biblioteka Lelewela

Nieco na uboczu rynku, przy ulicy Słowackiego 6 , stoi dom z końca XVIII wieku. W drugiej połowie XIX wieku należał do Marii z Sanguszków Potockiej, właścicielki pobliskiego majątku Kleszewo, która go przebudowała. Po drugiej wojnie światowej, w latach 1949–1951, odbudowano go i przekazano na siedzibę biblioteki publicznej imienia Joachima Lelewela, a w 1977 roku na frontowej ścianie umieszczono popiersie tego historyka.

O rynku i wieży ratuszowej, wokół których stoją te kamienice, pisaliśmy w osobnym wpisie o rynku i wieży ratuszowej.