Lelewelówka, dawny spichlerz w Mławie

Lelewelówka w Mławie to drewniany spichlerz z XVIII wieku, nazwany od Prota Lelewela, brata słynnego historyka. Jeden z ostatnich takich budynków w mieście.

Drewniany spichlerz Lelewelówka w Mławie na archiwalnej fotografii z początku XX wieku
Fot. domena publiczna

Przy ulicy Warszawskiej stoi drewniany budynek, który wygląda jak przeniesiony ze wsi w środek miasta. To Lelewelówka, dawny spichlerz z XVIII wieku i jeden z niewielu takich obiektów, jakie w Mławie przetrwały.

Spichlerz starostwa

Budynek powstał w drugiej połowie XVIII wieku, przed 1777 rokiem, jako spichlerz wchodzący w skład zabudowań miejscowego starostwa grodowego. Zbudowano go w konstrukcji zrębowej, z bali układanych poziomo, na podmurówce z polnych głazów. Nakryto go łamanym dachem krytym gontem, a otwory zamknięto płycinowymi okiennicami. W XIX wieku, gdy zboża już w nim nie trzymano, przerobiono go na cele mieszkalne.

Drewniany spichlerz ze ścianami z poziomo układanych bali i łamanym dachem
Drewniany spichlerz ze ścianami z poziomo układanych bali i łamanym dachem Fot. Robert Bierwiaczonek, CC BY-SA 4.0
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieMława: miasto na pruskiej granicy i Pozycja Mławska 1939

Skąd nazwa

Nazwisko, które nosi, nie należy do najsłynniejszego z Lelewelów. Joachim Lelewel, historyk i polityk, ma tu tylko brata. Spichlerz wziął imię od Prota Lelewela, młodszego brata Joachima, który stał się właścicielem budynku po 1876 roku. Od tego czasu określenie „Lelewelówka” przylgnęło do niego wśród mieszkańców i zostało.

Pożar i odbudowa

Przez dziesięciolecia budynek podupadał. Do 1978 roku należał do prywatnej właścicielki, a w 1977 roku strawił go pożar. Rok później odkupiło go Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze i przez kilka lat, do 1985 roku, odbudowywało. Wymieniono wtedy część belek ścian, założono nową więźbę dachową i na nowo pobito dach gontem. Jeden z ostatnich drewnianych spichlerzy Mławy nadal stoi tam, gdzie postawiono go dwa i pół wieku temu.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Mława: inne miejsca

Cały przewodnik po Mławie

Mława · 21 sierpnia 2026

Dom Handlowy „Handlowiec” w Mławie

Dom Handlowy „Handlowiec” w Mławie to modernistyczny dom towarowy otwarty w 1963 roku, zaprojektowany przez Stanisława Kolendo. W latach sześćdziesiątych uchodził za wzór nowoczesnego handlu.

Mława · 21 sierpnia 2026

Hala targowa (jatki) w Mławie

Hala targowa w Mławie stanęła w 1905 roku jako mięsne jatki: 36 sklepików z lodowniami pod spodem, ubranych w secesyjno-eklektyczną fasadę z obeliskami i wolutami.

Mława · 21 sierpnia 2026

Secesyjne kamienice w Mławie

Secesyjne kamienice Mławy z przełomu XIX i XX wieku, przy Starym Rynku, Żeromskiego i Zielonym Rynku. Ślad po najzamożniejszym rozdziale w dziejach miasta.

Mława · 21 sierpnia 2026

Kościół Świętej Trójcy w Mławie

Kościół Świętej Trójcy w Mławie sięga 1477 roku, a dwie wysokie wieże i neobarokową fasadę dostał dopiero pod koniec XIX wieku. Historia najstarszej świątyni miasta.

Mława · 21 sierpnia 2026

Kościół św. Wawrzyńca w Mławie

Kościół św. Wawrzyńca w Mławie, patrona miasta, stoi na cmentarnym wzgórzu od 1786 roku. Późnobarokowa świątynia na planie krzyża, dziś kaplica cmentarna.

Mława · 21 sierpnia 2026

Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie

Budynek Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie wzniesiono w latach 1926–1927 z cegły po rozebranej cerkwi. Muzeum otwarto tu w grudniu 1929 roku.

Mława · 21 sierpnia 2026

Bunkry Pozycji Mławskiej z 1939 roku

Żelbetowe schrony Pozycji Mławskiej z 1939 roku, na których 1 września stanął pierwszy dzień wojny. Gdzie ich szukać wokół Mławy i co jeszcze po nich zostało.

Mława · 21 sierpnia 2026

Ratusz w Mławie

Ratusz w Mławie stoi na Starym Rynku od 1782 roku, wzniesiony w stylu klasycystycznym na fundamentach spalonego poprzednika. Wieżę zegarową dobudowano dopiero w 1844.