Osada Skolimów, dziś lewobrzeżna część Konstancina-Jeziorny, powstała jako letnisko w tym samym 1897 roku co Konstancin, z gruntów rozparcelowanych przez Wacława Prekera. Ten sam Preker trzydzieści lat później ofiarował działkę pod przedsięwzięcie, które rozsławiło Skolimów bardziej niż niejedna willa.
Dom, który aktorzy zbudowali sobie sami
W 1927 roku Związek Artystów Scen Polskich, czyli zawodowa organizacja aktorów, postawił w Skolimowie dom dla samotnych, emerytowanych artystów. Powstał nie z budżetu państwa, lecz ze składek członków związku i darowizn miłośników teatru. Inicjatorami byli aktorzy Antoni Bednarczyk i Józef Mikulski, a ziemię pod budowę dał Wacław Preker.
Pomysł był prosty i praktyczny. Aktorstwo w tamtych czasach rzadko dawało zabezpieczenie na starość, a artyści bez rodziny i oszczędności zostawali u schyłku życia sami. Dom w Skolimowie miał być dla nich miejscem godnego dożycia, a przed wojną także schronieniem dla tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście Konstancin-JeziornaNieprzerwanie od stu lat
Po wojnie dom utrzymywał się z dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz z pieniędzy, które środowisko aktorskie zdobywało na własną rękę, organizując kwesty, aukcje, koncerty i przedstawienia. W latach osiemdziesiątych obok starego budynku stanął nowy, w dużej mierze dzięki zapisom testamentowym samych artystów, w tym aktorki Zofii Terne i rodzeństwa Rapackich. W nowym domu urządzono także mieszkania dla małżeństw, z aneksami kuchennymi i łazienkami.
Dom działa do dziś i mieszka w nim około pięćdziesięciu osób. Każdy pensjonariusz ma osobny pokój, który może zapełnić własnymi meblami i pamiątkami. Wszystkie budynki stoją na terenie starannie utrzymanego parku. Opiekę nad całością wciąż sprawuje ZASP, formalny właściciel miejsca.
Dom Artystów Weteranów Scen Polskich znajdziesz przy ulicy Pułaskiego 6 w Skolimowie, kilkaset metrów od dawnej parowozowni Kolei Wilanowskiej. To jeden z niewielu domów w Polsce, który od blisko stu lat robi dokładnie to, do czego go zbudowano.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Konstancin-Jeziorna — inne miejsca
- Hugonówka: pierwszy zakład leczniczy Konstancina Hugonówka w Konstancinie: pensjonat i pierwszy zakład przyrodoleczniczy Hugona Seydla z 1902 roku, od którego zaczęło się uzdrowisko nad Jeziorką.
- Kolej Wilanowska: kolejka, która stworzyła Konstancin Kolej Wilanowska pod Warszawą: wąskotorówka, która dowoziła letników do Konstancina, oraz jej ślady: parowozownia w Chylicach i dworzec w Klarysewie.
- Papiernia Mirków i fabryczna Jeziorna Papiernia w Jeziornie pod Konstancinem: fabryka papieru z rodowodem sięgającym XVIII wieku, osada robotnicza Mirków, kino, dom dyrekcji i Stara Papiernia.
- Pensja Pawlickiej, dawna szkoła w Konstancinie Dawna pensja Pawlickiej przy Słonecznej w Konstancinie: szkoła z 1911 roku prowadzona przez metodystów, potem ochronka i dom dziecka.
- Willa Maryla w Konstancinie Willa Maryla przy Sienkiewicza 19 w Konstancinie: jeden z pierwszych pensjonatów letniska, dzieło Józefa Piusa Dziekońskiego, i plan jej ratunku.
- Willa Świt, dom Stefana Żeromskiego Willa Świt w Konstancinie: dom, w którym Stefan Żeromski napisał „Przedwiośnie”, jego historia od 1920 roku i muzeum pisarza przy ulicy Żeromskiego.
- Zabytkowe wille Konstancina Przewodnik po zabytkowych willach Konstancina: willa Pod Dębem, domy, które architekci zbudowali sobie sami, wille piwowarów i drewniana Leśniczówka.
- Wille pisarzy i uczonych w Konstancinie Konstancińskie wille i ich lokatorzy: filozof Tatarkiewicz, historyk Halecki, poeci Gajcy i Stroiński, pisarz Choromański i feministka Kuczalska-Reinschmit.