Konstancin sprzedawano jako miejsce zdrowe, ale przez pierwsze lata było to raczej hasło reklamowe niż fakt. Prawdziwe uzdrowisko zaczęło się od jednego budynku przy ulicy Mostowej i od jednego człowieka.
Hugon Seydel i jego zakład
Człowiek nazywał się Hugon Seydel. Był warszawskim sędzią, honorowym konsulem Królestwa Serbii i współwłaścicielem rodzinnej firmy winiarskiej, a przy tym jedną z osób, które najmocniej wpłynęły na rozwój tutejszego letniska. To on na początku XX wieku wzniósł nad rzeką Jeziorką pensjonat połączony z pierwszym w okolicy zakładem przyrodoleczniczym. Budynek nazwano od jego imienia Hugonówką. Projekt przypisuje się Karolowi Kozłowskiemu, a prace budowlane prowadził Hugo Kuder.
Przyrodolecznictwo brzmi dziś tajemniczo, ale chodziło o leczenie prostymi, naturalnymi środkami: wodą, kąpielami, ruchem i wdychaniem leczniczych oparów. W Hugonówce urządzono więc łazienki z wannami i natryskami, salę gimnastyczną oraz inhalatorium, czyli pomieszczenie do wziewań. Na piętrze były apartamenty z łazienkami i tarasami, a wyżej pokój z dużym tarasem obwiedzionym stalową balustradą. Do budynku należała też przystań kajakowa nad Jeziorką, po której zostały już tylko murowane słupy dawnej bramki.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście Konstancin-JeziornaOd tego zaczęło się uzdrowisko
Zakład Seydla był skromny, ale spełniał ówczesne wymogi i pokazał, że pomysł ma sens. To od niego liczy się lecznicza historia Konstancina. W 1917 roku osada otrzymała oficjalne prawa uzdrowiska i zaczęła działać pod nazwą „Osada i Uzdrowisko Konstancin”. Warszawska prasa polecała ją wtedy osobom z dolegliwościami nerwowymi i sercowymi.
Seydel odcisnął się na okolicy jeszcze mocniej. W Skolimowie postawił własną okazałą rezydencję, willę nazwaną „Zagłobin”, o której piszemy razem z innymi willami Konstancina.
Kolejne wcielenia budynku
Hugonówka przez sto lat pełniła coraz to nowe funkcje. W dwudziestoleciu należała do rodziny Andrzejewskich, która ją przebudowała, dodając od frontu kolumnowy ganek z tarasem na górze. W czasie okupacji urządzono w niej fabrykę wyrobów futrzarskich na potrzeby niemieckiego wojska. Po wojnie mieściło się tu kolejno kino Beata, dom kultury i pub. Podczas przystosowywania skrzydła do funkcji kina w latach dziewięćdziesiątych piętro i poddasze strawił pożar, po którym założono nową, stalową konstrukcję dachu.
Dziś w Hugonówce działa Konstanciński Dom Kultury, a w jednej z sal urządzono ekspozycję poświęconą historii miasta. Budynek stoi przy ulicy Mostowej 15 , tuż nad rzeką.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Konstancin-Jeziorna — inne miejsca
- Dom Artystów Weteranów w Skolimowie Dom Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie: dom aktorów zbudowany przez ZASP w 1927 roku dla emerytowanych artystów, działa do dziś.
- Kolej Wilanowska: kolejka, która stworzyła Konstancin Kolej Wilanowska pod Warszawą: wąskotorówka, która dowoziła letników do Konstancina, oraz jej ślady: parowozownia w Chylicach i dworzec w Klarysewie.
- Papiernia Mirków i fabryczna Jeziorna Papiernia w Jeziornie pod Konstancinem: fabryka papieru z rodowodem sięgającym XVIII wieku, osada robotnicza Mirków, kino, dom dyrekcji i Stara Papiernia.
- Pensja Pawlickiej, dawna szkoła w Konstancinie Dawna pensja Pawlickiej przy Słonecznej w Konstancinie: szkoła z 1911 roku prowadzona przez metodystów, potem ochronka i dom dziecka.
- Willa Maryla w Konstancinie Willa Maryla przy Sienkiewicza 19 w Konstancinie: jeden z pierwszych pensjonatów letniska, dzieło Józefa Piusa Dziekońskiego, i plan jej ratunku.
- Willa Świt, dom Stefana Żeromskiego Willa Świt w Konstancinie: dom, w którym Stefan Żeromski napisał „Przedwiośnie”, jego historia od 1920 roku i muzeum pisarza przy ulicy Żeromskiego.
- Zabytkowe wille Konstancina Przewodnik po zabytkowych willach Konstancina: willa Pod Dębem, domy, które architekci zbudowali sobie sami, wille piwowarów i drewniana Leśniczówka.
- Wille pisarzy i uczonych w Konstancinie Konstancińskie wille i ich lokatorzy: filozof Tatarkiewicz, historyk Halecki, poeci Gajcy i Stroiński, pisarz Choromański i feministka Kuczalska-Reinschmit.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Pensjonat i zakład przyrodoleczniczy Hugonówka, oprac. Jan Szuliński
Bibliografia
- J. Majewski, Konstancin. Wille i ogrody, Warszawa 2005
- J. Majewski, J. Kasprzycki, Korzenie miasta, t. VI, Warszawa 2003
- T. Lachowski, Był sobie Konstancin, Warszawa 2007