Wille letniskowe Legionowa

Wschodnia część Legionowa, ta po cywilnej stronie torów, wyrosła z lasu w ciągu jednej dekady. W 1931 roku właściciel dóbr Jabłonna przeprowadził parcelację, jedną z trzech, które dały początek miejskiej zabudowie. Ponieważ grunt był zalesiony, umowy sprzedaży zobowiązywały nabywców do utrzymania wysokich drzew. Kupujący stawiali domy między sosnami, a Legionowo stało się letniskiem pod Warszawą.

Dworkowa moda

Najczęstszym wzorem była wtedy willa w stylu dworkowym, nawiązująca do polskiego dworu szlacheckiego: kolumnowy portyk, wysoki łamany dach, symetryczna bryła. Ten sam nurt budowano w Konstancinie, Podkowie Leśnej i Ząbkach, więc podwarszawskie letniska upodabniały się do siebie.

Najczystszy przykład w Legionowie to willa Orawka przy Jagiellońskiej 20C , wzniesiona w 1928 roku dla Władysława Kołakowskiego według projektu inżyniera architekta Witolda Wyganowskiego. Zbudowano ją z czerwonej cegły z drewnianymi stropami i dachem, z portykiem, mansardowym poddaszem i rzędem kolumn od frontu. Wielospadowy dach pokrywała pierwotnie ceramiczna dachówka w rybią łuskę, w latach 80. zastąpiona papą powtarzającą ten sam układ. Budynek stoi do dziś w dobrym stanie i pozostaje mieszkalny.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieLegionowo: miasto, które wyrosło z carskiego garnizonu

Drewno zamiast cegły

Część willi stawiano taniej i szybciej, z drewna. Przy Warszawskiej 72 Ludwik i Maria Stankiewiczowie wznieśli w 1926 roku dom z bali szalowanych deskami, z przeszkloną werandą i półkolistym portykiem, typowy przykład architektury letniskowej. Po gruntownym remoncie z końca lat 90. budynek jest w bardzo dobrym stanie. Podobnie drewniany, z podcieniem i werandą, jest dom przy Reymonta 24 z lat 20.

Willa Łużeczka przy Mickiewicza 3 , z 1935 roku, pokazuje z kolei, jak te domy zmieniały tożsamość. Wznieśli ją Ignacy i Anna Mackiewiczowie, a kolejni właściciele w latach 60. przebudowali budynek i nadali mu nową nazwę, „Żaneta”. Została drewniana klatka schodowa, podłoga z klepki układanej w jodełkę i weranda zamknięta półkoliście.

Dom, w którym uczyła się szkoła

Najwięcej ról zmienił dom Aleksandra i Marii Szulców przy Jagiellońskiej 74 . Działkę wydzielono w drugiej parcelacji 1931 roku, a budowę willi z kolumnowym portykiem rozpoczęto w 1936 roku i częściowo oddano rok później. W czasie wojny stacjonowali tu Niemcy. Po wojnie, w latach 1947-1956, w domu urządzono salę lekcyjną Szkoły Podstawowej nr 2, zanim gmina postawiła dla niej osobny budynek. Remont po wyprowadzce szkoły uszkodził balustrady balkonu i ganku, ale dom przetrwał i wrócił do funkcji mieszkalnej.