Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Kościoły w Żyrardowie należą do trzech różnych wyznań i stoją niedaleko siebie. Wzięło się to z tego, jak rosła osada. Do fabryki lnu ściągali ludzie z wielu stron: miejscowi Polacy, a wraz z rozwojem zakładu rzemieślnicy i robotnicy z Niemiec, Czech i Moraw. Przyjeżdżali ze swoją wiarą.
Katolicki i ewangelicki
W środku osady stanęły obok siebie dwa kościoły. Ewangelicki, przy Żeromskiego 7b , ukończono w 1898 roku według projektu architekta Lossnera. Jest ceglany, z wysoką wieżą zwieńczoną spiczastym hełmem i oknami z witrażami.
Katolicy mieli w mieście między innymi kościół filialny pod wezwaniem Karola Boromeusza przy Kościelnej 12 , wzniesiony w 1882 roku, później przebudowany. Zbudowano go z nieotynkowanej cegły, z oknami zamkniętymi ostrym łukiem. W piwnicach pod wschodnią częścią kościoła urządzono sale lekcyjne.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieŻyrardów: całe miasto zbudowane przez jedną fabrykę lnu
Baptyści i Adam Sonnenberg
Trzecia wspólnota powstała inaczej niż tamte dwie. Nie przyjechała z gotowym wyznaniem, tylko uformowała się na miejscu, w poprzek istniejących podziałów. W latach sześćdziesiątych XIX wieku przybył do Żyrardowa osiemnastoletni Adam Sonnenberg i zaczął zbierać wokół siebie grupę czytającą Biblię, złożoną i z katolików, i z ewangelików, Polaków i Niemców.
Spotkania budziły ostry sprzeciw. Uczestników zastraszano i aresztowano, a samego Sonnenberga usiłowano powiesić. Mimo to grupa rosła i 10 września 1868 roku odbył się pierwszy chrzest, podczas którego ochrzczono 29 osób. Zbór usamodzielnił się w 1875 roku, w 1890 założył własny cmentarz, a murowany kościół przy 1 Maja 112 postawiono w 1894 roku, rok później dom dla kaznodziejów.
W czasie drugiej wojny światowej oba baptystyczne budynki lekko uszkodził wybuch bomby. Naprawiono je w 1947 roku.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół pw. św. Karola Boromeusza w Żyrardowie, oprac. Jolanta Burian, 1976
- Kościół ewangelicki w Żyrardowie, oprac. Barbara Nowak, 1979
- Kościół baptystów w Żyrardowie