Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Dom Krastynki w Żyrardowie stoi przy ulicy 1 Maja 25 , przy dawnej ulicy Wiskickiej. Kiedy powstawał, około 1910 roku, był najokazalszym budynkiem mieszkalnym w mieście fabrycznych parterów i pięter. Cztery piętra robiły wtedy takie wrażenie, że mówiono o nim jak o pierwszym drapaczu chmur Żyrardowa.
Kamienica zamożnego Rosjanina
Budynek postawił zamożny Rosjanin Marten Krastyn i od jego nazwiska poszła potoczna nazwa: dom Krastynki. Autor projektu pozostał nieznany. Front stanął w zwartym rzędzie kamienic, z bramnym przejazdem na środkowej osi, przez który wjeżdżało się na podwórze z oficyną, czyli bocznym domem w jego głębi.
Później kamienica należała do córki Krastyna, Jadwigi, żony Wilhelma Myszkowskiego. Myszkowski był działaczem niepodległościowym; w czasie okupacji trafił do więzienia na Pawiaku, stamtąd do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginął w 1941 roku.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieŻyrardów: całe miasto zbudowane przez jedną fabrykę lnu
Szkoła, partia i kino pod jednym dachem
Jak na jeden adres, dom mieścił zaskakująco różne rzeczy. W części pomieszczeń działało renomowane prywatne gimnazjum żeńskie prowadzone przez C. Jaworowską. W okresie międzywojennym na pierwszym piętrze urzędowała Polska Partia Socjalistyczna, a w budynku w podwórzu, dostawionym do oficyny, grało kino „Terra”, którego właścicielem był Myszkowski.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Dom Krastynki w Żyrardowie, oprac. Monika Butt-Hussaim
Bibliografia
- K. Zwoliński, Historyczne uwarunkowania lokalizacji i rozwoju fabryki wyrobów lnianych w Żyrardowie, Rocznik Żyrardowski nr 5/2007