Willa Zyskinda w Żyrardowie wyłamuje się z reguły tego miasta. Prawie wszystko, co tu stoi, postawiła fabryka lnu albo jej właściciele. Tę willę zbudował sobie ktoś z zewnątrz: Avrom Zyskind, kupiec, który dorobił się na drewnie.
Drewniany dom przy torach
Willa stoi przy ulicy 11 Listopada 3 , blisko linii kolejowej do Warszawy. Powstała w 1899 roku, jest w całości drewniana, dwukondygnacyjna, nakryta dwuspadowym dachem. Projekt z 1897 roku wykonał architekt M. Rudakowski, choć gotowy budynek trochę się od niego różni. Do domu wchodzi się od ulicy oraz przez werandę od strony ogrodu.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście ŻyrardówKupiec, który dorobił się na drewnie
Avrom Zyskind był właścicielem lasów za Żyrardowem, tartaków, zakładów stolarskich i domków letniskowych na wynajem. Reprezentacyjną, drewnianą willę postawił dla siebie, na swoim materiale. Zginął tragicznie, potrącony przez pociąg pospieszny na przejeździe w Międzyborowie. Jego żona i najstarszy syn Dawid zginęli w obozie koncentracyjnym w czasie drugiej wojny światowej. Po wojnie dom przechodził z rąk do rąk kolejnych właścicieli.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Żyrardów — inne miejsca
- Dom Krastynki w Żyrardowie: pierwszy drapacz chmur miasta Dom Krastynki w Żyrardowie to czteropiętrowa kamienica z około 1910 roku, najokazalsza w mieście. Mieściła gimnazjum żeńskie, lokal PPS i kino w podwórzu.
- Domy robotnicze w Żyrardowie: familijniaki i Dom Ludowy Domy robotnicze w Żyrardowie to wielorodzinne familijniaki, w których fabryka lnu mieściła pracowników, i Dom Ludowy z salą kinową dla całej osady.
- Dworzec w Żyrardowie: stacja w stylu polskiego dworu Dworzec w Żyrardowie zbudowano w latach 20. XX wieku na miejscu stacji zniszczonej w pierwszej wojnie. Zaprojektowano go w stylu nawiązującym do szlacheckiego dworu.
- Fabryka lnu w Żyrardowie: hale, para i woda z Pisi Fabryka lnu w Żyrardowie to zwarty zespół ceglanych hal, w których len szedł od czesalni po drukarnię, napędzany parą, prądem i wodą z przegrodzonej rzeki.
- Kościoły w Żyrardowie: trzy wyznania jednej osady Kościoły w Żyrardowie należą do trzech wyznań: katolickiego, ewangelickiego i baptystycznego. Wyrosły obok siebie, bo do fabryki lnu ściągali ludzie z wielu stron.
- Pałacyk Dittricha w Żyrardowie: dom fabrykanta, dziś muzeum Pałacyk Dittricha w Żyrardowie to willa właściciela fabryki lnu z lat 80. XIX wieku, wzorowana na francuskich rezydencjach. Od 1948 roku mieści się w niej muzeum.
- Szkoły w Żyrardowie: ceglane budynki osady fabrycznej Szkoły w Żyrardowie to grupa ceglanych, neogotyckich budynków, które fabryka lnu postawiła dla dzieci robotników przy jednej ulicy pod koniec XIX wieku.
- Szpital w Żyrardowie: lecznica osady fabrycznej Szpital w Żyrardowie zbudowała fabryka lnu dla swoich robotników w latach 1892–1894. Po pierwszej wojnie dostawiono do niego kolejne pawilony.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Willa Zyskinda w Żyrardowie, oprac. Wiesław Sawicki, Andrzej Olszewski, 1994
Bibliografia
- L. Herz, Bolimowski Park Krajobrazowy. Przewodnik, Pruszków 2011
Źródła internetowe