Osada fabryczna dawała robotnikom nie tylko pracę i mieszkanie, ale też opiekę, gdy zachorowali. Szpital w Żyrardowie powstał w tej samej dzielnicy co domy robotnicze, szkoły i biblioteka, wzniesione dla ludzi pracujących w zakładach lniarskich.
Lecznica z lat 90. XIX wieku
Główny budynek szpitala przy Limanowskiego 30 postawiono w latach 1892–1894. Razem z nim, od samego początku, działał osobny pawilon dla chorych na płuca. Budynek pełni funkcję szpitala do dziś.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście ŻyrardówPawilony między wojnami
Po pierwszej wojnie światowej szpital rozbudowano. Około 1920 roku stanął nowy pawilon na wydłużonym rzucie, z dwoma bocznymi występami i wysokim, łamanym dachem z okienkami. Jego ceglane ściany podzielono pionowymi pasami surowej cegły i jasnymi, otynkowanymi polami z oknami, a pod oknami umieszczono owalne medaliony. Mieściły się w nim między innymi oddziały neurologiczny i płucny.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Żyrardów — inne miejsca
- Dom Krastynki w Żyrardowie: pierwszy drapacz chmur miasta Dom Krastynki w Żyrardowie to czteropiętrowa kamienica z około 1910 roku, najokazalsza w mieście. Mieściła gimnazjum żeńskie, lokal PPS i kino w podwórzu.
- Domy robotnicze w Żyrardowie: familijniaki i Dom Ludowy Domy robotnicze w Żyrardowie to wielorodzinne familijniaki, w których fabryka lnu mieściła pracowników, i Dom Ludowy z salą kinową dla całej osady.
- Dworzec w Żyrardowie: stacja w stylu polskiego dworu Dworzec w Żyrardowie zbudowano w latach 20. XX wieku na miejscu stacji zniszczonej w pierwszej wojnie. Zaprojektowano go w stylu nawiązującym do szlacheckiego dworu.
- Fabryka lnu w Żyrardowie: hale, para i woda z Pisi Fabryka lnu w Żyrardowie to zwarty zespół ceglanych hal, w których len szedł od czesalni po drukarnię, napędzany parą, prądem i wodą z przegrodzonej rzeki.
- Kościoły w Żyrardowie: trzy wyznania jednej osady Kościoły w Żyrardowie należą do trzech wyznań: katolickiego, ewangelickiego i baptystycznego. Wyrosły obok siebie, bo do fabryki lnu ściągali ludzie z wielu stron.
- Pałacyk Dittricha w Żyrardowie: dom fabrykanta, dziś muzeum Pałacyk Dittricha w Żyrardowie to willa właściciela fabryki lnu z lat 80. XIX wieku, wzorowana na francuskich rezydencjach. Od 1948 roku mieści się w niej muzeum.
- Szkoły w Żyrardowie: ceglane budynki osady fabrycznej Szkoły w Żyrardowie to grupa ceglanych, neogotyckich budynków, które fabryka lnu postawiła dla dzieci robotników przy jednej ulicy pod koniec XIX wieku.
- Willa Zyskinda w Żyrardowie: drewniany dom kupca Willa Zyskinda w Żyrardowie to drewniana rezydencja z 1899 roku, którą postawił sobie Avrom Zyskind, kupiec drzewny spoza fabrycznego kręgu miasta.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Szpital w Żyrardowie, oprac. Jolanta Burian
- Pawilon płucny szpitala w Żyrardowie, oprac. Halina Lisińska, 1998
- Pawilon szpitalny (neurologiczno-płucny) w Żyrardowie, oprac. Wiesław Sawicki
Bibliografia
- Żyrardów. Dokumentacja konserwatorska urbanistyczno-architektoniczna, PKZ Warszawa 1976