Starostwo w Lęborku: urząd zbudowany jak rezydencja

Gmach starostwa w Lęborku wygląda jak pałac. Ustawiono go w podkowę wokół dziedzińca, który od północy służy za podjazd do głównego wejścia, a od południa rozciąga się za nim park. Zbudowano go jednak jako urząd: siedzibę niemieckiego starosty powiatu, Landratsamt. Oddano go do użytku na początku I wojny światowej.

Stoi z dala od śródmieścia, wśród zieleni, przy ulicy Czołgistów 5 , około 700 metrów od dawnego rynku.

Starosta Kutscher i architekt Schultze-Naumburg

Gmach zbudowano dzięki staraniom starosty, doktora Wilhelma Kutschera. Zaprojektował go niemiecki architekt Paul Schultze-Naumburg. Jedne źródła podają, że urząd oddano do użytku w październiku 1914 roku, inne, że budowa trwała do 1915 roku.

Architekt nawiązał do rezydencji z XVIII wieku i do klasycyzmu. Budynek wyróżnia się wyczuciem proporcji, prostotą i oszczędnym detalem. Do dziś, z niewielkimi wyjątkami, zachował pierwotny wygląd.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieLębork: krzyżackie miasto nad Łebą i Baszta Bluszczowa

Dziedziniec, skrzydła i wozownia

Zespół stoi na osi północ–południe. Główny budynek ma plan prostokąta, a po bokach dwa skrzydła, które razem z nim tworzą literę U. Od wschodu przylega do niego weranda z tarasem. Na północ od skrzydła wschodniego stoi osobno dawna wozownia, dziś garaże, połączona z nim murem z bramą. Skrzydło zachodnie przedłużono na północ tak, że jego koniec odpowiada wozowni po drugiej stronie dziedzińca.

Na dziedzińcu jest zieleniec. Teren od wschodu, zachodu i południa otacza niski mur, a brama wjazdowa prowadzi od wschodu. Po południowej stronie gmachu rosną drzewa, posadzone swobodnie, jak w parku.

Jak wygląda gmach

Budynek ma dwie kondygnacje i użytkowe poddasze pod dachami mansardowymi, łamanymi w połowie wysokości. Z dachów wyrastają okienka zakończone łukiem, przypominające przymknięte powieki. Dachówka ułożona jest w rybią łuskę.

Fasada ma siedem osi. Trzy środkowe lekko wysunięto przed lico ściany i zamknięto trójkątnym szczytem. Pary płaskich pionowych listew ujmują środkową część, pojedyncze oddzielają pozostałe okna. Prostokątne wejście ma skromny portal z kartuszem, ozdobną tarczą, a po bokach metalowe latarnie na kutych wspornikach. Prowadzą do niego kamienne schody rozłożone jak wachlarz.

Wnętrza

Na parterze trzy hole łączy korytarz. Od południa jest reprezentacyjna sala na planie ośmioboku. W skrzydle wschodnim zachowały się drewniane schody z ozdobną balustradą i boazerią z płycin przy ścianach, w innej części skrzydła schody z toczonymi tralkami. W biurach parteru i pierwszego piętra leży dębowa klepka.

Prawie cała stolarka okienna jest zabytkowa. Na korytarzach przeważają okna skrzynkowe, podwójne, z okiennicami od wewnątrz. Weranda ma okna podzielone na wiele równych pól.

Urząd przez cały wiek

W 1925 roku do starostwa przeniesiono zbiory, z których powstało lęborskie muzeum. Po II wojnie światowej gmach dalej był siedzibą władz powiatu lęborskiego, aż do 1975 roku. W czerwcu tego roku przeniósł się tu Urząd Miejski. Dziś w budynku przy Czołgistów znów działa Starostwo Powiatowe.