Spichlerz solny w Lęborku: magazyn soli przy zamku

Spichlerz solny w Lęborku stoi przy dawnym zamku krzyżackim. Gotycka ściana, piętro z muru pruskiego, sól wożona z Łeby, a dziś zbór zielonoświątkowców.

Biały spichlerz solny w Lęborku z piętrem w konstrukcji szkieletowej z ciemnych belek i stromym dachem.
Fot. Krukudg, CC BY-SA 4.0

Do Lęborka sól przyjeżdżała lądem, z nadmorskiego miasta Łeba. Składano ją w spichlerzu przy zamku, po stronie miasta. Według jednej z hipotez spichlerz był nawet częścią zamkowych murów, bo sól była zbyt cenna, by trzymać ją poza nimi.

Spichlerz stoi do dziś na rogu ulic Przyzamcze i Młynarskiej , między zamkiem a kościołem św. Jakuba. Od 2010 roku jest w rejestrze zabytków.

Część zamku krzyżackiego

Spichlerz należał do zespołu zamku krzyżackiego zbudowanego w latach 1341–1363. Zamyka od północy dawny dziedziniec zamkowy i stoi frontem na południe, w stronę zamku i młyna. Przechowywano w nim sól i zboże.

Zachodnia ściana parteru jest gotycka, z dużej cegły o długości 28 centymetrów. Dwie pozostałe ściany przyziemia zbudowano z mniejszej cegły i w innym układzie, a fundamenty z kamienia polnego. Na tym ceglanym parterze postawiono piętro w murze pruskim: drewniany szkielet z belek, wypełniony cegłą i otynkowany, z belkami widocznymi na elewacji. W tej samej technice zbudowano całą ścianę wschodnią.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieLębork: krzyżackie miasto nad Łebą i Baszta Bluszczowa

Stary zrąb, nowsze piętro

Materiałów o historii budynku zachowało się niewiele, więc trudno ją dokładnie odtworzyć. Jedne źródła mówią, że na gotyckim zrębie w XVI wieku dobudowano drugą kondygnację. Inne, że średniowieczny spichlerz rozebrano w XVIII wieku i na jego miejscu stanął nowy, z piętrem w murze pruskim.

Za książąt pomorskich, w XVI wieku, do spichlerza dobudowano stajnię i wozownię. Żadna z nich się nie zachowała. Według hipotezy Andrzeja Barańskiego, że spichlerz ze stajniami tworzył północną ścianę zamku. Dowodem ma być wysunięty odcinek muru łączący stajnię z wieżą zamkową, grubszy niż zwykłe mury miejskie.

Jak wygląda

Budynek stoi na planie prostokąta, ma dwie kondygnacje i poddasze. Nie ma piwnic. Nakrywa go stromy dach trójspadowy z dachówką ułożoną podwójnie, a nad środkiem frontu wystaje z dachu wystawka z trójkątnym szczytem i dwoma oknami, jednym nad drugim.

Biało-czarny spichlerz z piętrem z belek, stromym dachem i wystawką z trójkątnym szczytem nad środkiem fasady.
Biało-czarny spichlerz z piętrem z belek, stromym dachem i wystawką z trójkątnym szczytem nad środkiem fasady. Fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Fasada ma trzy osie. Pierwotnie były w niej trzy pary wrót. Zostały jedne: szerokie, dwuskrzydłowe drzwi z desek po stronie zachodniej. Okna i drzwi w parterze wybito później. Na piętrze są trzy prostokątne okna. Ściana od północnego wschodu jest w całości z muru pruskiego, z trójkątnym szczytem i jednym oknem pod dachem.

Trójkątna ściana szczytowa spichlerza w całości z ciemnych belek z białym wypełnieniem.
Trójkątna ściana szczytowa spichlerza w całości z ciemnych belek z białym wypełnieniem. Fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Wnętrze magazynu

Parter dzieli się na dwie części bez przejścia między nimi. We wschodniej, zajmującej mniej więcej ósmą część długości, są schody. Resztę zajmuje sala ze stropem opartym na jednym drewnianym słupie. W ścianie zachodniej zachowało się małe, zamurowane okienko poszerzające się do środka. Na piętrze jest druga sala, ze stropem na trzech drewnianych słupach. Poddasze jest otwarte, z widoczną drewnianą konstrukcją dachu.

Drzwi z desek mają kute zawiasy w kształcie wstęg. Na kolejne kondygnacje prowadzą drewniane schody o konstrukcji zbliżonej do drabiny.

Zbór zielonoświątkowców

Dziś w dawnym spichlerzu działa zbór Kościoła Zielonoświątkowego „Ziarno Nadziei”, z adresem przy ulicy Młynarskiej 21.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Fritzel, Alt-Lauenburg zur Ordenszeit, „Pommersche Ostmark. Stadt und Kreis Lauenburg”, 11. Jahrg., 1926
  • Gerlach A., Strassen und Plätze Alt-Lauenburgs, tamże, s. 405
  • Inwentarz starostwa lęborskiego z 1638 r., w: Inwentarze starostwa lęborskiego i bytowskiego z XVII i XVIII w., wyd. G. Labuda, Toruń 1959

Źródła internetowe

Lębork: inne miejsca

Cały przewodnik po Lęborku

Lębork · 29 października 2026

Aleja Wolności i Armii Krajowej: Lębork za murami

Śródmieście Lęborka za dawnymi murami: neogotycka poczta z 1905 roku, bank z 1928, łaźnia miejska, wille i kamienice przy Alei Wolności oraz komendantura z 1945.

Lębork · 29 października 2026

Baszta Bluszczowa i mury obronne Lęborka

Baszta Bluszczowa w Lęborku ma 24 metry i legendę o syropie z bluszczu. Obok niej przetrwały odcinki krzyżackich murów z XIV wieku i Baszta Kwadratowa.

Lębork · 29 października 2026

Browar Magdalińskich w Lęborku: od szewca do piwowara

Browar Magdalińskich w Lęborku przy Alei Wolności z 1898 roku. Szewc, który zaczął warzyć piwo, piwo Klasztorne, Gambrinus na fasadzie i rodzina matki Nipkowa.

Lębork · 29 października 2026

Kamienice w Lęborku: Staromiejska, Reja i dawny rynek

Stare kamienice w Lęborku: szereg z 1910 roku przy Staromiejskiej, secesja przy Reja, apteka na dawnym rynku i domy przy placu Kopernika i ulicy Kossaka.

Lębork · 29 października 2026

Kościół św. Jakuba w Lęborku: gotycka fara i sanktuarium

Kościół św. Jakuba w Lęborku to gotycka fara z XIV–XV wieku przy murach miasta: protestanci, Szwedzi, huragan z 1818 roku, odbudowa 1907–1910 i sanktuarium od 2010.

Lębork · 29 października 2026

Muzeum w Lęborku: kamienica Nipkowów przy Młynarskiej

Muzeum w Lęborku mieści się w kamienicy rodziny Nipkowów z 1913 roku. Gabinet Paula Nipkowa z tarczą, archeologia, chata kaszubska i historia muzeum od 1924.

Lębork · 29 października 2026

Ratusz w Lęborku: neogotycki gmach z 1900 roku

Ratusz w Lęborku otwarto 5 stycznia 1900 roku za dawnymi murami. Wieża z latarnią, Sala Rajców z witrażami szlachty i kasa oszczędności dobudowana w 1927.

Lębork · 29 października 2026

Starostwo w Lęborku: urząd zbudowany jak rezydencja

Starostwo powiatowe w Lęborku przy ulicy Czołgistów zbudowano w latach 1914–1915 jak XVIII-wieczną rezydencję, z dziedzińcem, wozownią i parkiem od południa.

Lębork · 29 października 2026

Wieża ciśnień w Lęborku: wieża Bismarcka i punkt widokowy

Wieża ciśnień w Lęborku z 1912 roku była też wieżą Bismarcka. Dziś to oddział muzeum z wystawą archeologiczną i najwyżej położonym tarasem widokowym w mieście.

Lębork · 29 października 2026

Willa Casperów w Lęborku: dom fabrykantów spirytusu

Willa Casperów w Lęborku, dziś Miejska Biblioteka Publiczna. Dom z 1890 roku ogrzewany wodą z gorzelni, wiatrowskaz w kształcie samolotu i marzec 1945.

Lębork · 29 października 2026

Zamek krzyżacki w Lęborku: dom wójtów nad Łebą

Zamek krzyżacki w Lęborku zbudowano w latach 1341–1363 dla wójta zakonu. Gościł wielkich mistrzów, potem książąt pomorskich, a od 1935 roku mieści sąd.