Aleja Wolności i Armii Krajowej: Lębork za murami

Od 10 marca do 9 maja 1945 roku w domu przy Alei Wolności 71 urzędowała radziecka komendantura wojenna. Przy tej samej ulicy stały już wtedy wille, kamienice czynszowe, browar i łaźnia miejska.

Ta część Lęborka powstała za średniowiecznymi murami, na lewym brzegu Łeby. Dzisiejsza Aleja Wolności nazywała się wtedy Moltkestrasse, a ulica Armii Krajowej, przy której stanął nowy ratusz, Paradestrasse. Dziś to centrum miasta.

Poczta z 1905 roku

Przy Armii Krajowej, na rogu ze Skłodowską, stoi gmach poczty zbudowany w 1905 roku w stylu neogotyckim. Ściany wyłożono czerwoną cegłą, a ozdoby wykonano z cegły profilowanej i formowanej, także glazurowanej. Jasne, otynkowane wnęki odcinają się od czerwieni muru. Cokół i parapety przykryto płytkami z glazurowanej dachówki. Wśród ozdób są motywy trójliścia i secesyjne motywy roślinne.

Do frontowej części budynku prowadzą kamienne schody, rozchodzące się w dwie strony. Hala kasowa ma podłogę z terakotowych płytek. Na klatkach schodowych zachowały się żeliwne balustrady z roślinnymi ozdobami, a drzwi do pomieszczeń mają nadproża z secesyjnym ornamentem. Drzwi z klatek na korytarze zamknięto ostrym łukiem i podzielono szczeblinami na drobne pola.

W latach 60. od strony ulicy Skłodowskiej dobudowano nowy budynek poczty, połączony z dawnym korytarzem. Po wojnie rozebrano murowaną bramę od północnego zachodu.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieLębork: krzyżackie miasto nad Łebą i Baszta Bluszczowa

Bank nad Łebą

Kilkadziesiąt metrów dalej, pod numerem 18 , stoi budynek banku z 1928 roku. Zajmuje działkę w kształcie rombu, która od południowego zachodu opiera się o koryto Łeby. Zbudowano go od początku z przeznaczeniem na bank. To przykład racjonalnego, nowoczesnego kierunku w architekturze pierwszej połowy XX wieku: niski, tynkowany, o prostej bryle i poziomych liniach. Projektantami byli prawdopodobnie architekci ze szkoły Bauhausu Waltera Gropiusa, ale nie jest to pewne.

Parter zajmowała sala dla klientów, a na górę prowadzą betonowe schody kręcone, obłożone drewnem. Cokół i obramienia okien są kamienne. 27 września 1950 roku budynek przejął Narodowy Bank Polski. W 1992 roku bank rozbudowano.

Po drugiej stronie ulicy, pod numerem 15 , stoi dom z początku XX wieku z secesyjnym wystrojem. Piwnice zbudowano z kamienia łamanego, parter z cegły, a poddasze razem z wieżą w drewnianym szkielecie z ceglanym wypełnieniem. Dach główny, dach wieży i wysunięta część frontu mają metalowe iglice z kulami. Balustradę schodów w sieni wygięto z płaskowników w secesyjne wzory, a słupek schodów na klatce zdobi stylizowany ornament roślinny.

Łaźnia miejska za mostem

Przy Alei Wolności, na zakręcie tuż za mostem na Łebie, stoi dawna łaźnia miejska z 1909 roku. To spokojna architektura sprzed I wojny światowej: tynkowane ściany, ozdoby w tynku i strome dachy z dachówką ułożoną w koronkę. Pod numerem 22 była łaźnia, pod numerem 20 mieszkania. Choć stoją na dwóch działkach i miały różne funkcje, połączono je w jedną bryłę. Od frontu z dachu wyrastają drewniane facjaty, czyli nadbudówki z oknami. Wejścia poprzedzają kamienne schodki z metalową balustradą. Zachowały się pierwotne okna i drzwi.

Wille przy Alei Wolności

Między mostem a skrzyżowaniem z ulicą Bohaterów Stalingradu stoi willa pod numerem 26 z 1912 roku. Ma drewniane dwubiegowe schody z ozdobną balustradą i drzwi z rzeźbionymi motywami secesyjnymi. Kilka domów dalej, pod numerem 32 , stoi dwurodzinna willa miejska z 1913 roku, o skromnym wyglądzie. Jej drzwi frontowe mają ośmioboczne okienka z kryształowymi szybkami i secesyjną klamkę. W środku zachowała się antresola z drewnianą balustradą w kratkę.

Na drugą stronę ulicy, pod numerem 53 , wychodzi dom wielorodzinny z początku XX wieku z neobarokową dekoracją fasady. Jego działka od tyłu schodzi do koryta Łeby. W sieni leżą dwubarwne płytki z geometrycznym ornamentem.

Dalej ciągną się duże kamienice czynszowe z pierwszych dziesięcioleci XX wieku. Pod numerem 69 stoi kamienica z eklektyczną fasadą i secesyjnymi drzwiami, przeszklonymi od połowy wysokości, z półkolistym nadświetlem. Jej działka ma około 70 metrów długości i sięga koryta nieistniejącego już strumienia. Sąsiedni dom pod numerem 71 to dawna siedziba komendantury z 1945 roku.

Przy tej samej ulicy, pod numerem 40, stoi browar Magdalińskich, a przy Armii Krajowej 16 willa Casperów, dziś biblioteka.