Najstarszy cmentarz Płońska założono w 1779 roku i do dziś służy miastu. Leży przy ulicy Wolności, nad rzeką Płonką, a jego stara część to miejsce, gdzie na początku listopada zjawia się większość mieszkańców. Za dwuramiennym krzyżem, zwanym karawaką, rozchodzą się główne alejki, a przy nich stoją nagrobki, które są zapisem tego, kim byli dawni płońszczanie.
Nagrobki z czasów Królestwa
Kilka pomników pamięta jeszcze pierwszą połowę XIX wieku i urzędniczy świat Królestwa Polskiego. Z 1855 roku pochodzi neogotycki nagrobek Bonawentury Jana Kotarskiego, radcy w rządzie guberni augustowskiej, i z tego samego roku klasyczny pomnik w formie filaru, kryjący Pankracego Jaroszewskiego, referendarza stanu w Komisji Województwa Płockiego. Stoi tu grobowiec rodziny Weyherów z 1884 roku, tej samej, która gospodarzyła w podmiejskim dworze związanym z Henrykiem Sienkiewiczem.
Uwagę przyciąga nagrobek rodziny Chylińskich z 1886 roku, postawiony przedwcześnie zmarłej córce. Wieńczy go kamienny anioł opleciony bluszczem. Według miejscowego przekazu wzorem dla niego był anioł z grobu matki Adama Mickiewicza. Pochowano tu także doktora Leona Rutkowskiego, zmarłego w 1917 roku.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście PłońskKaplica Grobickich
W północnej części cmentarza stoi wolno stojąca neogotycka kaplica grobowa , ufundowana przez Sabinę Grobicką. Grobiccy byli właścicielami majątku Strachowo. Datę budowy podaje się rozbieżnie: tablica fundacyjna w kaplicy wskazuje rok 1896, choć w jednym z dawnych wykazów pojawia się data wcześniejsza.
Kaplicę wzniesiono z nieotynkowanej, palonej cegły. Wnętrze nakryto ceglanymi sklepieniami wspartymi na przyściennych filarach, a okna wypełniono metalowym maswerkiem, ażurowym wzorem z kamienia lub metalu typowym dla gotyckich okien. Wejście ujęto w ostrołukowy portal zwieńczony trójkątnym szczytem, a naroża zamknięto sterczynami, smukłymi iglicami z niewielkimi dzwonkami. W ściany wmurowano dwie piaskowcowe tablice. Jedna nazywa budowlę „kaplicą grobową małżonków Grobickich” i zastrzega odprawianie w niej nabożeństw wyłącznie dla wiernych wyznania rzymskokatolickiego. Druga, z herbem w ozdobnym obramieniu, wskazuje fundatorkę. Wewnątrz stoi dębowy neogotycki ołtarz z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego oraz brązowa płaskorzeźba z popiersiem Jana Grobickiego, a pod posadzką spoczywa rodzina fundatorów.
O innej rodzinnej kaplicy grobowej na mazowieckim cmentarzu, wzniesionej przez ziemiański ród, pisaliśmy przy kaplicy Makowskich w Grójcu.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Płońsk — inne miejsca
- Cmentarz żydowski i Ben Gurion w Płońsku Cmentarz żydowski w Płońsku to niemal jedyny materialny ślad społeczności, która była blisko połową miasta i z której wyszedł Dawid Ben Gurion, pierwszy premier Izraela.
- Dom astronoma Jędrzejewicza w Płońsku Przy Grunwaldzkiej 22 w Płońsku mieszkał Jan Walery Jędrzejewicz, lekarz i astronom, który w 1872 roku założył w mieście własne obserwatorium.
- Dwór Sienkiewicza w Płońsku Dwór przy Sienkiewicza w Płońsku nosi tablicę o pobycie Henryka Sienkiewicza w 1865 roku. Obecny budynek to rekonstrukcja z lat 1960–1961 na dawnych fundamentach.
- Dworzec kolejowy w Płońsku Dworzec kolejowy w Płońsku z 1924 roku zaprojektował Romuald Miller w stylu dworkowym. Dziś w odrestaurowanym budynku mieści się Muzeum Ziemi Płońskiej.
- Kościół i klasztor karmelitów w Płońsku Kościół św. Michała w Płońsku to dawna świątynia karmelitów trzewiczkowych, do której w 1779 roku przeniesiono parafię ze zniszczonej fary przy rynku.
- Stare kamienice i wille w Płońsku Stare kamienice Płońska stoją wokół rynku i wylotowych ulic: podcieniowy narożnik, domy dawnych żydowskich właścicieli, dawny bank i podmiejskie wille z początku XX wieku.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kaplica grobowa rodziny Grobickich w Płońsku, oprac. M. Barbasiewicz, J. Serafinowicz, 1981