Kaplica świętego Jakuba w Gostyninie

To najstarszy adres sakralny w Gostyninie, choć budynek, który dziś na nim stoi, ma niewiele ponad sto lat. Neogotycka kaplica świętego Jakuba zajmuje wzgórze nad jeziorem Kocioł, w miejscu dawnej osady, która przylegała do grodu. Miejsce jest tu ważniejsze niż same mury: pod obecną świątynią kryją się prawdopodobnie ślady najstarszego kościoła miasta.

Kościół starszy niż lokacja miasta

Gród w Gostyninie istniał zapewne już w XI wieku i to przy nim, na wzgórzu, stanął pierwszy kościół pod wezwaniem świętego Jakuba. Gdy w 1382 roku miasto lokowano na nowym miejscu, w rynku zbudowano nowy kościół parafialny, a stara świątynia pozostała przy dawnym grodzie. Drewniana, przetrwała jeszcze pierwszą połowę XVIII wieku, a gdy uległa zniszczeniu, w 1754 roku postawiono w tym miejscu kolejną. Ta również z czasem przepadła.

Obecną, murowaną kaplicę wzniesiono w latach 1883–1886. Przejęła tytuł poprzednich świątyń i stanęła na tym samym, uświęconym miejscu, tyle że pełni już inną rolę: służy jako kaplica cmentarna. Zawdzięcza ją miasto rodzinie Higersbergerów, właścicieli sąsiedniego majątku Rataje, tej samej, która przekazała Gostyninowi grunt pod cmentarze katolicki i ewangelicki.

Neogotyk z cegły

Budowla jest murowana z cegły i otynkowana, wzniesiona na planie prostokąta. Od wschodu zamyka ją półkolista wnęka, dawne prezbiterium, a od zachodu wyrasta smukła wieżyczka zakończona spiczastym hełmem. Na narożnikach korpusu i wieży ustawiono kamienne sterczyny, typowy dla neogotyku pionowy akcent, który nadaje bryle strzelistości. Kaplicę nakrywa dwuspadowy dach.

Wnętrze jest jednoprzestrzenne, z galerią dla chóru w zachodniej części. Prowadzą na nią wąskie, drewniane schody rozłożone wachlarzowo przy ścianie. Posadzkę ułożono z kwadratowych płytek w dwóch kolorach, grafitowym i jasnoszarym, zestawionych na ukos. Na ścianach umieszczono tablice pamiątkowe. Do korpusu, przy północnym narożniku, przylega niższa przybudówka pełniąca funkcję zakrystii.

Remonty i odpust

Kaplica przeszła w ostatnim półwieczu dwa większe remonty. W 1992 roku wymieniono konstrukcję dachu i belki stropowe nad nawą oraz poprawiono pokrycie, a w latach 2010–2011 wyremontowano wieżę, wymieniając zniszczone elementy i zabezpieczając jej drewnianą konstrukcję. Dach pokryto blachą miedzianą.

Świątynia wciąż żyje rytmem parafii. Co roku, w ostatnią niedzielę lipca, odbywa się przy niej odpust ku czci świętego Jakuba Apostoła. To jedna z największych kaplic cmentarnych w całej diecezji płockiej, a jej położenie na wzgórzu, pośród starodrzewu i nagrobków, robi z niej jeden z najczęściej odwiedzanych zabytków miasta. Kaplica stoi na cmentarzu przy ulicy Ostatniej , na zachodnim krańcu Gostynina.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.