Willa Prittwitzów w Oleśnicy

Willa Prittwitzów stoi po południowej stronie ulicy Wojska Polskiego, dawnej szosy prowadzącej na wschód, ku Wartenbergowi. Postawiono ją w głębi trójkątnej parceli, którą z jednej strony wyznaczał nieistniejący dziś ciek wodny, a z drugiej sąsiedni park. To dom z rodzaju tych, jakie w XIX wieku budowali sobie zamożni mieszkańcy przy wylotowych drogach miasta, z dala od ciasnego centrum.

Dom starosty

Nazwa budynku pochodzi od szlacheckiego rodu von Prittwitz, związanego z księstwem oleśnickim. Moritz Heinrich von Prittwitz pełnił urząd starosty oleśnickiego w latach 1824–1859, a willa mogła być jego rezydencją. Dokładna data budowy nie jest znana, ale dom powstał przed 1865 rokiem. Stał wtedy pod adresem Wartenbergerstrasse 9, później zmienionym na 12.

Po stronie południowo-wschodniej działki rozciągał się niegdyś park zwany Parkiem Blüchera, z którego zachowały się tylko resztki starodrzewu. Willa była więc pierwotnie domem z ogrodem, ustawionym na uboczu, w otoczeniu zieleni, a nie w zwartej zabudowie.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOleśnica: książęcy zamek od Piastów do Hohenzollernów

Sztukateria i medalion

Budynek jest murowany z cegły, a jego poddasze ma konstrukcję szkieletową wypełnioną cegłą. Najciekawsza jest fasada, ozdobiona gipsową dekoracją w duchu historyzmu, czyli dziewiętnastowiecznego stylu sięgającego po formy dawnych epok. Nad oknami i w polach fasady rozmieszczono motywy roślinne i kwiatowe rozety, a na piętrze środkowego, lekko wysuniętego występu umieszczono medalion z kobiecą głową. Okna i drzwi obwiedziono profilowanymi obramieniami wykonanymi w tynku. To wystrój skromny w skali, ale staranny, świadczący o ambicjach właściciela.

Kolejni gospodarze

Po Prittwitzach dom kilkakrotnie zmieniał właścicieli i funkcje. W 1921 roku należał do Brunona Lastowsky’ego, a od 1935 roku pełnił rolę domu parafii ewangelickiej. Po 1945 roku mieściły się w nim kolejno różne instytucje, między innymi oddział Polskiego Związku Motorowego, komenda hufca harcerskiego i hurtownia.

Willa należy do tej samej, dziewiętnastowiecznej i mieszczańskiej warstwy Oleśnicy co poczta, koszary i miejskie wodociągi. To zabudowa, która wyrosła wzdłuż nowych, wylotowych ulic, gdy miasto przekroczyło dawny pas murów i zaczęło rosnąć na zewnątrz. Szerzej opisuje ten proces przewodnik po Oleśnicy.