Poczta cesarska w Oleśnicy

Poczta w Oleśnicy stoi na rogu, przy ulicy 3 Maja, i wejściem zwrócona jest wprost w narożnik skrzyżowania. To nie kaprys architekta, lecz wytyczna. Budynek postawiono według typowego wzoru gmachów pocztowych cesarskich Niemiec, a te lokowano na skrzyżowaniach, z wejściem w narożu, żeby były dostępne z obu ulic. Rozczłonkowana bryła z licznymi szczytami i ceglano-piaskowcowymi elewacjami to znak rozpoznawczy tej architektury.

Miasto na szlaku pocztowym

Poczta nie pojawiła się w Oleśnicy przypadkiem. Miasto od dawna leżało na ważnym szlaku. Od 1706 roku biegła tędy jedna z dróg pocztowych łączących Drezno z Warszawą, wiodąca przez Piotrków, Kępno, Oleśnicę, Wrocław i dalej na zachód, przez Görlitz i Budziszyn, do Drezna. Usługi pocztowe działały w mieście już wcześniej, w XVII wieku funkcjonował tu urząd, najpewniej ze stacją dla dyliżansów, a jego rangę odnotował miejscowy historyk w 1707 roku.

Przez blisko dwa stulecia poczta mieściła się w wynajmowanych budynkach. Dopiero pod koniec XIX wieku, gdy ruch pocztowy i telegraficzny rozrósł się na tyle, że potrzebował własnego, reprezentacyjnego gmachu, postawiono budynek, który stoi do dziś.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOleśnica: książęcy zamek od Piastów do Hohenzollernów

Gmach cesarskiej poczty

Teren pod budowę kupiono w 1890 roku, a plan sytuacyjny sporządzono w grudniu 1894 roku, podpisany przez pocztowego radcę budowlanego. Sam gmach wzniesiono prawdopodobnie tuż po 1894 roku, zgodnie z wytycznymi dla budynków Poczty Rzeszy.

Zaprojektowano go w stylu neorenesansu północnoniemieckiego, który pod koniec XIX wieku był w Niemczech typowy dla budynków użyteczności publicznej. Bryła jest mocno rozczłonkowana, a jej elewacje łączą starannie wypalaną cegłę elewacyjną z piaskowcem, z ozdobnymi szczytami i piaskowcowymi portalami. Wewnątrz zachowała się dekoracyjna stolarka drzwiowa z motywami roślinnymi. Pod względem formy i wystroju budynek jest bliski gmachowi urzędu pocztowego we Wrocławiu z 1894 roku, co wskazuje, że oba powstały z tego samego, powtarzalnego wzoru.

Poczta do dziś

Budynek nie zmienił funkcji. Przez cały czas służy jako urząd pocztowy, a około 1970 roku jego elewacje otynkowano i zmodernizowano wnętrza. Stoi na ogrodzonej posesji z ażurowym, metalowym ogrodzeniem na ceglanej podmurówce, a od wschodu zachował się dawny garaż pocztowy.

Poczta cesarska należy do drugiej warstwy w dziejach miasta: nie do książęcej Oleśnicy z zamkiem i murami, lecz do pruskiego, garnizonowego i kolejowego miasta z przełomu XIX i XX wieku, które dobudowało się wokół starego rdzenia. Tę część opisuje osobno przewodnik po mieście.