Dom Wdów w Oleśnicy

Dom Wdów nie jest ani zamkiem, ani kościołem, choć stoi w ich pobliżu, w rozwidleniu dwóch ulic w północnej części starego miasta. To dwukondygnacyjny budynek z mansardowym dachem i skromnym barokowym wystrojem, którego najcenniejszym elementem jest kamienny portal wejściowy. Powstał z konkretnego, dworskiego powodu: książę urządził w nim przytułek.

Fundacja księcia dla wdów

Budowlę wzniesiono około połowy XVII wieku z fundacji księcia Sylwiusza Nimroda wirtemberskiego. Przeznaczono ją dla wdów po pastorach, i stąd jej nazwa. Lokalizacja nie była przypadkowa. Dom stanął naprzeciw kościoła Najświętszej Marii Panny i świętego Jerzego, który w połowie XVII wieku był świątynią ewangelicką, tak by mieszkanki miały opiekę duchową po drugiej stronie ulicy.

Ustawiono go też dokładnie na osi wjazdu do staromiejskiej części miasta, na przedłużeniu nieistniejącej już gotyckiej Bramy Mariackiej. To typowo barokowe rozwiązanie, w którym budynek zamyka perspektywę ulicy i porządkuje widok. Dom Wdów jest przykładem, jak barokową ideę osi widokowej wpasowano w starszy, średniowieczny układ miasta.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOleśnica: książęcy zamek od Piastów do Hohenzollernów

Pożar i odbudowa

W XIX wieku, zapewne w ostatniej ćwierci stulecia, budynek podniesiono o jedną kondygnację, a mansardowy dach wymieniono na dwuspadowy. W maju 1945 roku, w czasie stacjonowania w Oleśnicy wojsk radzieckich, Dom Wdów podpalono. Wnętrza i dach spłonęły niemal doszczętnie, a mury ocalały do wysokości drugiej kondygnacji.

Odbudowano go w latach 1960–1965, przywracając pierwotną, dwukondygnacyjną bryłę i barokowy dach mansardowy. Wnętrza urządzono na nowo, bez dawnego charakteru, ale zachowano stare ściany działowe, dzięki czemu na planie budynku wciąż czytelny jest jego pierwotny układ z dwoma rzędami pomieszczeń. W całości oryginalny pozostał kamienny portal główny.

Bismarck ustąpił Chopinowi

W 1965 roku budynek oddano szkole muzycznej. Wtedy dokonała się też wymowna zamiana przed jego fasadą. Stał tam wcześniej dziewiętnastowieczny pomnik kanclerza Ottona Bismarcka. Po wojnie, na tym samym postumencie, ustawiono popiersie Fryderyka Chopina. Stary cokół został, zmienił się tylko ten, kogo upamiętnia, a muzyczna funkcja budynku dobrała sobie odpowiedniego patrona.

Dziś budynek stoi w skwerze między ulicami Matejki i Kościelną, w sąsiedztwie dawnego kościoła benedyktynów i resztek murów obronnych, jako jeden z bardziej kameralnych śladów książęcej Oleśnicy.