Wodociągi i technika Jeleniej Góry

Na początku XX wieku Jelenia Góra i Cieplice zakładały wodociągi, kanalizację i własne elektrownie. Kilka z tych czysto użytkowych budynków przetrwało i dziś figuruje w rejestrze zabytków, obok kościołów i pałaców. Opowiadają o mieście tyle samo co rynek, tyle że o innej jego stronie.

Woda dla Cieplic

Przy ulicy Ceglanej, w cieplickiej dzielnicy, stoi budynek pompowni z około 1910 roku, wzniesiony ze środków komunalnych po to, by dostarczać mieszkańcom wodę zdatną do picia. W chronionym terenie wykopano pięć studni o głębokości przekraczającej dziesięć metrów. Woda spływała z nich grawitacyjnie do studni zbiorczej, skąd pompa tłoczyła ją do stacji uzdatniania z komorą napowietrzania, osadnikami i filtrami. Budynek zaprojektowano tak, by nawiązywał do dawnego, regionalnego budownictwa u podnóża Sudetów i nie odstawał od otoczenia. Stoi po północnej stronie linii kolejowej z Jeleniej Góry do Szklarskiej Poręby.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieJelenia Góra: płótno, wiara i cieplickie źródła

Kanalizacja, która czekała ćwierć wieku

Z odprowadzaniem ścieków miasto zmagało się dłużej. W 1910 roku magistrat rozpisał konkurs na projekt kanalizacji ogólnospławnej, czyli jednej sieci na ścieki i deszczówkę, a w 1913 roku cztery nadesłane prace wysłano do oceny do Krajowego Instytutu Higieny Wodnej w Berlinie. Wybuch I wojny światowej przerwał prace, a po wojnie okazało się, że koszt budowy przerasta możliwości miasta i właścicieli domów. Sprawa wróciła dopiero w latach trzydziestych. Ukształtowanie terenu jest tu silnie zróżnicowane, więc kolektory poprowadzono tak, by zbiegały się w najniższym punkcie miasta. Tam, przy ulicy Lwóweckiej, w 1933 roku stanęła przepompownia , która przetłaczała ścieki dalej.

Elektrownia papierni

Nad Bobrem, około sześciu kilometrów na północ od miasta, stoi budynek dawnej elektrowni wodnej. Powstał w 1923 roku dla fabryki papieru Ewalda Schoellera, działającej pod nazwą Papierfabrik „Weltende”. Turbina wodna napędzała maszyny zakładu i produkowała prąd na jego potrzeby oraz dla przyfabrycznego osiedla. W 1945 roku zabudowania papierni zniszczono, a sama elektrownia stała nieużywana do 1954 roku, kiedy Jeleniogórski Zespół Elektrowni Wodnych uruchomił ją ponownie jako Bobrowice II . Wyremontowano wtedy jaz spiętrzający rzekę, przebudowano wlot do turbiny i wymieniono część urządzeń.