Wille i pensjonaty Jeleniej Góry

Na południowo-wschodnich stokach nad centrum Jeleniej Góry, przy ulicach Mickiewicza, Krasickiego i Klonowica, ciągnie się dzielnica willowa. Powstała w XIX wieku i na początku XX, w czasie gdy z jednej strony miasto się uprzemysławiało, a z drugiej pod górami rósł ruch letników. Wille budowali tu fabrykanci, urzędnicy i lekarze, a projektowały je miejscowe firmy budowlane.

Kto budował te wille

Wiele z nich wyszło z pracowni Lalande i Schmidt, której współwłaścicielem był E. de Lalande. To on zaprojektował willę przy Krasickiego 6 , wzniesioną w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku dla Luise Eichner, w formach mieszających różne dawne style, z elementami secesji. Dziś mieści się w niej przedszkole. Ta sama firma postawiła willę przy Mickiewicza 19 , zamówioną w 1896 roku przez Maxa Feige, właściciela fabryki pieców. Budynek zmieniał potem właścicieli, od dyrektora browaru przez hrabinę po aptekarza, i za każdym razem coś dobudowywano, wysuniętą część elewacji albo okno wpuszczone w połać dachu.

Czystą secesję widać przy Mickiewicza 12 , na narożniku z ulicą Wojska Polskiego. Willę wzniosła w 1902 roku Luiza Voss, żona radcy podatkowego, a jej wystrój, i elewacji, i wnętrza, jest secesyjny. Największą z fabrykanckich rezydencji jest willa przy Kilińskiego 3 , sąsiadująca z terenem dawnej odlewni. Postawił ją w 1875 roku ród Erfurtów i przez trzydzieści lat rozbudowywał, dokładając salę muzyczną i ogród zimowy. Projekty przygotowywały firmy Zeitz, Elsner & Co oraz Lalande i Schmidt.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieJelenia Góra: płótno, wiara i cieplickie źródła

Willa noblisty

Najsłynniejszy dom w okolicy nie stoi jednak w mieście, tylko w Jagniątkowie, dawnym Agnetendorfie, wysoko pod Karkonoszami. To willa Wiesenstein, którą w 1901 roku zbudował sobie Gerhart Hauptmann, niemiecki pisarz i dramaturg, późniejszy laureat Nagrody Nobla. Mieszkał tu przez ponad czterdzieści lat, pisał, przyjmował gości, a Karkonosze i ich legendy odbijały się w jego twórczości. Do Jeleniej Góry, choć w niej nie mieszkał, jeździł regularnie, a jego sztuki grano w tamtejszym teatrze. Po 1945 roku, w odróżnieniu od większości niemieckich mieszkańców regionu, został w Jagniątkowie aż do śmierci w 1946 roku. Dziś w willi Hauptmanna działa muzeum poświęcone pisarzowi.

Brzozowa altanka

Wśród cieplickich willi trafia się prawdziwa ciekawostka. Przy ulicy dzisiaj noszącej imię św. Jadwigi Śląskiej stoi willa zbudowana około 1900 roku przez architekta Karla Ansorge. Cztery lata później nowy właściciel, architekt Paul Baensch, postawił w jej ogrodzie mały pawilon zwany Brzozowym Domkiem, Birkenhäuschen. W jego detalu widać secesję, a szkieletowa konstrukcja nawiązuje do popularnej wtedy idei rodzimego budownictwa. Stała po sąsiedzku z dawnym ogrodem hrabiowskim, a po drugiej stronie ulicy działał niegdyś żydowski szpital zdrojowy. Altanka jest na tyle nietypowa, że trudno wskazać dla niej odpowiednik w okolicy.