Uzdrowisko Cieplice: woda i pijalnia Marysieńka

Cieplice to najstarsze udokumentowane uzdrowisko w Polsce. Dokument z 1281 roku, którym książę Bernard Lwówecki oddał to miejsce joannitom, zakonowi rycersko-szpitalnemu, wymienia już tutejsze ciepłe źródła. Od tamtej pory leczy się tu wodą nieprzerwanie, ponad siedemset lat. Reszta dzielnicy, pałac, kościoły, park, wyrosła wokół tej jednej rzeczy: gorącej wody, która sama wychodzi z ziemi.

Woda spod ziemi

Dziś najłatwiej napić się tej wody w pijalni Marysieńka. To murowany pawilon zwieńczony charakterystyczną kopułą, wzniesiony około 1853 roku, po niedawnym remoncie z funduszy unijnych. Krany z zimną wodą mineralną są zarówno w środku, jak i na zewnętrznej ścianie, a z tyłu budynku stoi tężnia, drewniana ściana z chrustu, po której spływa i paruje solanka. We wnętrzu urządzono wystawę o dziejach cieplickiego lecznictwa.

Nazwa ma zaskakującą historię. Źródło zwano dawniej z niemiecka Ludwigs Quelle, źródłem Ludwika, a odwiert wykonano dopiero w połowie XIX wieku. Sięgał wtedy stu sześćdziesięciu siedmiu metrów. Nazwę „Marysieńka” nadano na pamiątkę pobytu w Cieplicach królowej Marii Kazimiery Sobieskiej, żony Jana III. Rzecz w tym, że królowa bawiła tu w drugiej połowie XVII wieku, a nazwę dołożono jakieś dwieście lat później. To hołd złożony po fakcie, nie pamiątka z czasów samej wizyty. Pijalnia stoi na dziedzińcu dawnego kompleksu pocysterskiego, przy ulicy Ściegiennego.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieJelenia Góra: płótno, wiara i cieplickie źródła

Zakład leczniczy

Kilka kroków dalej stoi budynek dawnego zakładu leczniczego, w którym mieściła się później rozlewnia wód mineralnych. Pochodzi prawdopodobnie z drugiej połowy XVIII wieku. Jest dwukondygnacyjny, na planie prostokąta, z dachem krytym łupkiem. Jego ścianę dzielą płaskie, pionowe pasy w tynku, a nad oknami zachowały się resztki gzymsów i płaska dekoracja roślinna. Budynek należy do najstarszej warstwy uzdrowiskowej zabudowy, z czasów, gdy leczenie dopiero obrastało w mury.

Szpital, sierociniec i kaplica

Uzdrowisko to nie tylko woda dla zamożnych kuracjuszy. Około połowy XIX wieku Leopold Schaffgotsch i wrocławski arcybiskup Heinrich Förster założyli w Cieplicach fundację św. Jadwigi, która zajmowała się opieką szpitalną i pomocą dla ubogich. Do fundacji należały dom opieki, dom starców, dom dla dzieci zwany Kinderhaus i zarząd wojskowego szpitala. Powstanie tych budynków wpłynęło na rozwój przestrzenny północnej części dzielnicy, po drugiej stronie rzeki Kamiennej niż pałac.

Z całego zespołu najbardziej rzuca się w oczy kaplica , wzniesiona około 1855 roku i przebudowana w 1882 roku, o czym mówi data na chorągiewce wieńczącej dachową wieżyczkę. Zbudowano ją w stylu naśladującym dawne epoki, z wydłużonymi, łukowo zamkniętymi oknami. Po wojnie w budynkach fundacji urządzono przedszkole i żłobek, a sama kaplica przeszła pod opiekę cieplickiej parafii.