Pałac Schaffgotschów w Sobieszowie

Sobieszów leży u podnóża góry Chojnik, jakieś dwa kilometry od Cieplic. Dawniej była to samodzielna wieś, od 1976 roku dzielnica Jeleniej Góry. Nad nią, na szczycie zalesionego wzgórza, stoi ruina zamku Chojnik, pierwszej siedziby Schaffgotschów pod Karkonoszami. Kiedy zamek przestał się nadawać do mieszkania, ród zszedł na dół.

Rezydencja na skarpie

Pałac stoi na krawędzi skarpy opadającej ku wschodowi, wzmocnionej kamiennymi murami oporowymi. Wzniósł go w latach 1705–1712 Anton von Schaffgotsch, według projektu Eliasa Scholza z Bolesławca, w miejscu wcześniejszej renesansowej budowli. To barokowa bryła na planie prostokąta, trójkondygnacyjna, z czterospadowym dachem i lekko wysuniętą, trójdzielną częścią pośrodku dłuższych elewacji.

Najciekawszy jest detal. Tuż pod dachem biegnie dookoła ozdobny pas z motywem liści akantu, przerywany rzeźbionymi maskami, a od zachodu zachował się piaskowcowy portal z herbową tarczą. W narożniku parteru mieści się sala z kominkiem, ozdobiona sztukaterią z herbami Schaffgotschów. Poniżej pałacu rozciąga się rozległy dziedziniec gospodarczy z zabudowaniami folwarcznymi z XVIII i XIX wieku.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieJelenia Góra: płótno, wiara i cieplickie źródła

Od zarządu dóbr do parku narodowego

Sobieszowski pałac nie był głównym domem rodu. Po przeniesieniu rodowej siedziby do Cieplic urządzono tu zarząd dóbr, tak zwanego Klucza Chojnik, a przy nim sąd ziemski, archiwum, bibliotekę i zbiory dzieł sztuki. Rezydencja pełniła więc rolę administracyjnego centrum majątku, który ciągnął się przez całą kotlinę.

Po 1945 roku wnętrza przebudowano, a w budynku ulokowano szkołę rolniczą. W 2013 roku pałac przekazano Karkonoskiemu Parkowi Narodowemu z myślą o urządzeniu w nim centrum muzealno-edukacyjnego. Stoi przy ulicy Cieplickiej, na drodze prowadzącej do Piechowic.

Kawałek dalej, przy tej samej ulicy, wznosi się kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa , dawny zbór ewangelicki. Zbudowano go w latach 1744–1745, w typie protestanckiej sali z drewnianym stropem naśladującym sklepienie, wspartym na kolumnach, i galeriami wzdłuż ścian. Na balustradach tych galerii rozpisano dwadzieścia sześć scen biblijnych, a polichromię wykonano w 1777 roku. Zakrystię dobudowano w 1796 roku, jako dolną kondygnację niedokończonej wieży. To ten sam wzór co Kościół Łaski w mieście, tylko w wiejskiej, znacznie skromniejszej skali.