Kościół św. Franciszka w Cierniach, Świebodzice

Gotycki kościół św. Franciszka w Cierniach, dzielnicy Świebodzic: malowidło św. Krzysztofa z XIV wieku i kamienne sakramentarium z 1352 roku.

Jasna ściana nawy kościoła św. Franciszka w Cierniach z wysokimi oknami i wieża z ostrym dachem w tle.
Fot. Grzegorz Godek, CC0

Ciernie były osobną wsią niecały kilometr na północ od rynku Świebodzic, przy drodze do Strzegomia. Dziś to dzielnica miasta, a jej najstarszą budowlą jest gotycki kościół św. Franciszka z Asyżu .

Kościół, o którym pisano w XIII wieku

Najstarsza pewna wzmianka o kościele w Cierniach pochodzi z 1268 roku. Część badaczy odnosi do Cierni także dokument z 1226 roku, który inni łączą z kościołem św. Anny w Pełcznicy, dziś ruiną po drugiej stronie miasta. Obecne mury wzniesiono w pierwszej połowie XIV wieku, a w drugiej połowie tego stulecia kościół powiększono. Wieżę od zachodu dostawiono w XV wieku i rozbudowano w latach 1837–1838. Kościół przerabiano w 1891 roku, a remontowano w 1969 i 2014 roku.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieŚwiebodzice: miasto zegarów Beckera i lnu Kramstów

Jak wygląda kościół św. Franciszka

Kościół ma jedną nawę na planie prostokąta, przykrytą płaskim stropem. Od wschodu dochodzi do niej węższe prezbiterium, czyli część z ołtarzem. Przykrywa je sklepienie z krzyżujących się kamiennych żeber, które opierają się na wspornikach wystających ze ścian. W oknach prezbiterium, zamkniętych ostrym łukiem, zachowały się kamienne maswerki, czyli ażurowe gotyckie wypełnienia górnej części okna. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia przykryta półokrągłym sklepieniem, a przy nawie stoi kruchta.

Gotyckie prezbiterium z żebrami sklepienia i ostrołukowym oknem, w głębi barokowy ołtarz główny.
Gotyckie prezbiterium z żebrami sklepienia i ostrołukowym oknem, w głębi barokowy ołtarz główny. Fot. Grzegorz Godek, CC0

Malowidła i kamienne sakramentarium

Na północnej ścianie nawy jest malowidło ze św. Krzysztofem z drugiej ćwierci XIV wieku. Na południowej ścianie kruchty częściowo odsłonięto drugie, z XVI wieku. Przedstawia prawdopodobnie pokłon pasterzy. Malowidła odkryto podczas prac konserwatorskich w drugiej połowie XX wieku.

Najstarszym sprzętem kościoła jest kamienne, malowane sakramentarium z 1352 roku, czyli miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu. Barokowy ołtarz główny i ambona pochodzą z połowy XVIII wieku, a organy są późnobarokowe.

Kościół jest zwykle zamknięty. Z zewnątrz można go oglądać bez ograniczeń.

Udostępnij Facebook
Źródła

Bibliografia

  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006

Źródła internetowe

Świebodzice: inne miejsca

Cały przewodnik po Świebodzicach

Świebodzice · 3 listopada 2026

Fabryka zegarów Gustava Beckera w Świebodzicach

Fabryka zegarów Gustava Beckera w Świebodzicach: od warsztatu z 1847 roku do milionowego zegara w 1892 roku i zachowana hala stolarni przy dworcu.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Kościół św. Piotra i Pawła w Świebodzicach, dawny ewangelicki

Kościół św. Piotra i Pawła w Świebodzicach: późnobarokowa świątynia ewangelicka Schultzego z lat 1776–1779, z dwupiętrowymi emporami i rokokowymi organami.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ruiny kościoła św. Anny w Pełcznicy, dzielnicy Świebodzic

Ruiny kościoła św. Anny w Świebodzicach-Pełcznicy: gotyckie prezbiterium z kamienia polnego, opis ruiny z 1666 roku, legenda o piorunie i spór o wiek świątyni.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Młyn Conrada w Świebodzicach i elewator z 1934 roku

Młyn Conrada w Świebodzicach-Pełcznicy: młyn z 1763 roku na wodę, parę i prąd oraz nitowany stalowy elewator z 1934 roku, zwany transatlantykiem.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Kościół św. Mikołaja w Świebodzicach i kaplica Hochbergów

Kościół św. Mikołaja w Świebodzicach: gotycka fara z XIII wieku, odbudowana po pożarze 1774 roku, z kaplicą Hochbergów z 1811 roku i wieżą z galeryjką.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Mury obronne w Świebodzicach: baszta i ganek przy Piłsudskiego

Mury obronne w Świebodzicach: kamienny pierścień z XIV wieku, trzy bramy zniszczone w pożarze 1774 roku i odnowiony odcinek z basztą przy ulicy Piłsudskiego.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Pałac Kramstów w Świebodzicach, zwany zamkiem Hugona

Pałac przy Mickiewicza w Świebodzicach: zaczęty w 1858 roku przez Hugona Kramstę, dokończony przez Roberta Seidela, od 1899 roku dom sióstr de Notre Dame.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Pałac w Cierniach: niedokończona rezydencja Hochbergów

Ruina pałacu w Cierniach w Świebodzicach: barokowa rezydencja Hochbergów z Książa, zaczęta w 1755 roku dla wdowy i porzucona po śmierci fundatorów.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ratusz w Świebodzicach: klasycyzm po wielkim pożarze

Ratusz w Świebodzicach: klasycystyczny gmach Christiana Friedricha Schultzego z lat 1789–1791, postawiony po pożarze 1774 roku na miejscu szachulcowego ratusza.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ulica Kolejowa w Świebodzicach: dzielnica przy dworcu

Ulica Kolejowa i Aleje Lipowe w Świebodzicach: dzielnica przy dworcu z 1869 roku, Dom Związku Ewangelików, neogotycka łaźnia miejska i wille.