Fabryka zegarów Gustava Beckera w Świebodzicach

Zegar z numerem milion stoi dziś w świebodzickich zakładach Termet, powojennym następcy fabryki. Fabryka Gustava Beckera wypuściła go w 1892 roku, czterdzieści pięć lat po tym, jak Becker otworzył w mieście niewielki warsztat.

Gustav Becker i warsztat z 1847 roku

Gustav Eduard Becker urodził się w 1819 roku w Oleśnicy. Uczył się zegarmistrzostwa i jako czeladnik pracował w kilku miastach, między innymi w Wiedniu. W kwietniu 1847 roku otworzył w Świebodzicach niewielki sklep z warsztatem. Mieścił się w dwóch pomieszczeniach przy Bahnhofstrasse, czyli ulicy Dworcowej. W okolicy dominował wtedy przemysł włókienniczy.

W 1850 roku miejscowe władze dały Beckerowi pieniądze i większe pomieszczenia pod warunkiem, że będzie szkolił uczniów. Od tego roku liczy się historię jego fabryki.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieŚwiebodzice: miasto zegarów Beckera i lnu Kramstów

Wiedeńskie regulatory i medale

Głównym wyrobem fabryki były wiedeńskie regulatory: zegary wiszące, napędzane odważnikami, z wahadłem. Becker produkował też zegary stołowe, gabinetowe i stojące, w szafkach o formach eklektycznych i secesyjnych. W 1852 roku dostał złoty medal na Śląskiej Wystawie Przemysłowej, a w 1875 roku order od cesarza Wilhelma I. Jego zegary pokazywano na targach w Londynie, Paryżu i Sydney.

Becker zmarł w 1885 roku. Siedem lat później fabryka wypuściła milionowy zegar.

Od Vereinigte Freiburger Uhrenfabriken do Junghansa

W czerwcu 1899 roku większość świebodzickich fabryk zegarów, bo obok Beckera działały już inne, połączono w jedną spółkę: Vereinigte Freiburger Uhrenfabriken, czyli Zjednoczone Fabryki Zegarów we Freiburgu, jak nazywały się wtedy Świebodzice, z kapitałem 2,7 miliona marek. Po tym roku obok regulatorów zaczęto robić zegary sprężynowe, kominkowe, miesięczne, kuchenne i okrętowe.

1 lipca 1930 roku fabrykę przejęła zegarowa firma Junghans. Produkcja zegarów w Świebodzicach ustała na początku lat 30. Po 1945 roku zegary znów robiono w mieście: kolejno w Fryborskiej Fabryce Zegarów, Państwowej i Dolnośląskiej Fabryce Zegarów, z której wyrósł Termet. Produkcja zegarów skończyła się w 1952 roku.

Stałego muzeum zegarów Beckera w Świebodzicach nie ma. W 2015 roku wystawę jego zegarów zorganizował Termet, a w 2018 roku ponad sto zegarów z fabryki pokazało Muzeum Porcelany w Wałbrzychu na wystawie „Era na Beckera”.

Stolarnia przy dworcu

Około stu metrów od stacji kolejowej, przy placu Dworcowym, stoi dawna stolarnia i maszynownia fabryki . Tworzy zachodnie skrzydło zwartego zespołu hal produkcyjnych. Zbudowano ją prawdopodobnie na początku XX wieku. W północnym narożniku wydzielono potem silnikownię, być może w latach 30., kiedy zamiast jednego silnika poruszającego wszystkie maszyny wprowadzano osobne silniki.

To parterowa, ceglana hala na kamiennej podmurówce. Długą fasadę z 31 oknami przerywają cztery lekko wysunięte części zakończone szczytami, których boki schodzą w dół ślimakowatymi zawijasami. Na szczytach są płytkie wgłębienia w kształcie okien. Wnętrze to duża hala podzielona rzędami stalowych słupów na trzy części i przedzielona w poprzek ścianą.

Po 1945 roku stolarnia przestała pracować.

Drewniane obudowy zegarów powstawały w osobnej wytwórni przy ulicy Kolejowej, obok willi pod numerem 32.